Soru:
Dolaşım sistemi, vücudumuzun yaşamsal faaliyetlerini sürdürmesi için büyük önem taşır. Kanın kalpten pompalanarak tüm vücuda ulaşmasını ve geri dönmesini sağlayan damarlar; atardamarlar, toplardamarlar ve kılcal damarlar olmak üzere üç ana başlıkta incelenir. Bu damar çeşitlerinin yapısal ve işlevsel özellikleri birbirinden farklıdır.
Aşağıdakilerden hangisi kan damarları ile ilgili doğru bir ifade değildir?
A) Atardamarlar, kalpten çıkan kanı organlara taşır ve genellikle oksijence zengin kan bulundurur.
B) Toplardamarlar, vücuttan kalbe kan taşır ve genellikle oksijence fakir kan bulundurur.
C) Kılcal damarlar, atardamarlar ile toplardamarlar arasında bağlantı kurar ve madde alışverişinin gerçekleştiği yerdir.
D) Akciğer atardamarı, kalpten akciğerlere oksijence fakir kan taşırken, akciğer toplardamarı akciğerlerden kalbe oksijence zengin kan taşır.
E) Toplardamarların iç yüzeyinde, kanın tek yönlü akışını sağlamak ve geri akışını engellemek amacıyla kapakçıklar bulunmaz.
Doğru Cevap: E
✍️ Çözüm:Bu soruyu çözmek için kan damarlarının yapısal ve işlevsel özelliklerini iyi bilmek gerekmektedir.
Şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Atardamarlar, kalpten çıkan kanı organlara taşır ve genellikle oksijence zengin kan bulundurur. Bu ifade doğrudur. Atardamarlar, kalbin karıncıklarından çıkan kanı vücuda dağıtan damarlardır. Aort ve ondan ayrılan tüm atardamarlar oksijence zengin kan taşır. Tek istisna akciğer atardamarıdır ki bu damar oksijence fakir kanı kalpten akciğerlere taşır. Ancak "genellikle" ifadesiyle bu istisna kapsanmıştır.
- B) Toplardamarlar, vücuttan kalbe kan taşır ve genellikle oksijence fakir kan bulundurur. Bu ifade de doğrudur. Toplardamarlar, vücut dokularından toplanan kanı kalbe geri getiren damarlardır. Genellikle karbondioksit oranı yüksek, oksijen oranı düşük kan taşırlar. Tek istisna akciğer toplardamarıdır ki bu damar oksijence zengin kanı akciğerlerden kalbe taşır. Yine "genellikle" ifadesiyle bu istisna kapsanmıştır.
- C) Kılcal damarlar, atardamarlar ile toplardamarlar arasında bağlantı kurar ve madde alışverişinin gerçekleştiği yerdir. Bu ifade doğrudur. Kılcal damarlar, atardamarların en ince dalları (arteriyoller) ile toplardamarların en ince dalları (venüller) arasında yer alır. Duvarları tek katlı yassı epitelden oluştuğu için kan ile doku hücreleri arasında oksijen, besin, karbondioksit ve atık madde alışverişi bu damarlarda gerçekleşir.
- D) Akciğer atardamarı, kalpten akciğerlere oksijence fakir kan taşırken, akciğer toplardamarı akciğerlerden kalbe oksijence zengin kan taşır. Bu ifade doğrudur. Akciğer atardamarı, kalbin sağ karıncığından çıkan oksijence fakir kanı temizlenmek üzere akciğerlere taşır. Akciğer toplardamarı ise akciğerlerde oksijenle zenginleşen kanı kalbin sol kulakçığına geri getirir. Bu, dolaşım sistemindeki önemli bir istisnadır ve küçük dolaşımın bir parçasıdır.
- E) Toplardamarların iç yüzeyinde, kanın tek yönlü akışını sağlamak ve geri akışını engellemek amacıyla kapakçıklar bulunmaz. Bu ifade yanlıştır. Özellikle bacak ve kol toplardamarlarında, kanın yer çekimine karşı kalbe doğru tek yönlü akışını sağlamak ve kanın geri akmasını engellemek için tek yönlü açılan kapakçıklar (venöz kapakçıklar) bulunur. Atardamarlarda ise yüksek basınç nedeniyle kapakçık bulunmaz (kalpten çıkan büyük atardamarların başlangıcındaki yarım ay kapakçıkları hariç).
Bu bilgilere göre, E seçeneğindeki ifade doğru değildir.
