🚀 Online Kendi Sınavını Oluştur ve Çöz!

11. sınıf tarih 2. dönem 1. yazılı 5. senaryo meb soruları Çözümlü Sorular

Örnek 01 / 38
Soru:
Osmanlı Devleti'nde III. Selim döneminde Avrupa tarzında modern bir ordu kurma girişimi olan Nizam-ı Cedit, devletin merkezi otoritesini güçlendirme ve askeri alanda Batı karşısında geri kalmışlığı giderme amacı taşıyordu. Ancak bu düzenlemeler, çeşitli çevrelerden önemli tepkilerle karşılaştı.

Aşağıdakilerden hangisi, Nizam-ı Cedit ordusunun kurulmasına karşı çıkan çevrelerin ve bu karşı çıkışın temel nedenlerinden biri değildir?
A) Yeniçerilerin, mevcut ayrıcalıklarını ve statülerini kaybetme endişesi.
B) Ulemanın, Batı tarzı askeri eğitim ve yaşam biçiminin İslami değerlere aykırı olduğu düşüncesi.
C) Ayanların, merkezi otoritenin güçlenmesiyle kendi yerel güçlerini kaybetme korkusu.
D) Halkın, yeni askerlik yükümlülüklerinin getireceği maliyet ve angaryalardan duyduğu rahatsızlık.
E) Avrupa devletlerinin, Osmanlı Devleti'nin askeri gücünü artırmasını kendi çıkarlarına uygun bulması.
Doğru Cevap: E

✍️ Çözüm:

Nizam-ı Cedit ordusunun kurulması, Osmanlı Devleti içinde önemli tepkilere neden olmuştur. Bu tepkilerin temelinde siyasi, sosyal ve ekonomik çıkarlar ile geleneksel yapıya bağlılık yatmaktadır.


A seçeneği: Yeniçeriler, mevcut askeri düzende ayrıcalıklı bir konuma sahipti. Yeni bir ordunun kurulması, onların bu ayrıcalıklarını ve hatta varlıklarını tehdit ediyordu. Bu nedenle Nizam-ı Cedit'e şiddetle karşı çıktılar ve bu durum Kabakçı Mustafa İsyanı'na zemin hazırladı. Bu, karşı çıkışın temel nedenlerinden biridir.


B seçeneği: Ulema sınıfı, genellikle geleneksel yapının ve İslami değerlerin korunmasını savunan bir kesimdi. Batı tarzı askeri eğitim, kılık kıyafet ve yaşam biçimi, bazı ulema tarafından dini ve kültürel değerlere aykırı olarak görüldü. Bu da karşı çıkışın önemli bir nedenidir.


C seçeneği: Ayanlar, taşrada güçlenmiş ve merkezi otoriteye karşı özerk bir yapı kazanmış yerel güç sahipleriydi. Nizam-ı Cedit ile merkezi otoritenin güçlenmesi, ayanların kendi bölgelerindeki nüfuzlarını ve askeri güçlerini kaybetme riskini taşıyordu. Bu nedenle ayanlar da bu reformlara sıcak bakmamışlardır.


D seçeneği: Yeni bir ordunun kurulması ve modernleşme çabaları, halk üzerinde yeni vergiler ve askerlik yükümlülükleri gibi mali ve sosyal angaryalar getirebilirdi. Bu durum, özellikle kırsal kesimdeki halk arasında rahatsızlığa neden olmuştur. Bu da karşı çıkışın nedenlerinden biridir.


E seçeneği: Avrupa devletleri, genellikle Osmanlı Devleti'nin güçlenmesini kendi emperyal çıkarlarına aykırı bulmuşlardır. Osmanlı'nın askeri gücünü artırması, Avrupa'nın Doğu Akdeniz ve Yakın Doğu'daki nüfuzunu zayıflatabilirdi. Dolayısıyla, Avrupa devletlerinin Nizam-ı Cedit'i kendi çıkarlarına uygun bulması değil, aksine Osmanlı'nın zayıf kalmasını istemeleri daha olasıdır. Bu nedenle, bu şık karşı çıkışın temel nedenlerinden biri değildir; hatta dış bir aktörün iç reformlara bakış açısını yansıtır ve genellikle olumsuz bir bakış açısı beklenir.