Soru:
Aşağıda verilen şiir parçası, Divan şiiri geleneğinin belirli özelliklerini taşımaktadır:
Gülşende her dem bülbül eder nâlân u zâr,
Gül dahi bülbül ile ağlar subha dek.
Aşkınla yanar bu sinem, ey meh-i tabân,
Dermanı yok bu derdin, sensin bana derman.
Yukarıdaki şiir parçasının üslubunu örnek alarak yeni bir şiir yazmak isteyen bir öğrenci, aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini benimsemelidir?
A) Aruz veznini, redif ve kafiye düzenini koruyarak, klasik edebiyata özgü mazmunları (gül, bülbül, âşık, maşuk) ve ağır bir dil kullanarak.
B) Serbest nazım anlayışıyla, günlük konuşma dilini ve sade bir anlatımı tercih ederek.
C) Hece veznini ve dörtlük nazım birimini kullanarak, halk şiiri geleneğine uygun bir dil ve tema seçerek.
D) Soyut kavramlara odaklanarak, çağdaş imgelerle ve geleneksel kalıplardan tamamen uzaklaşarak.
E) Destansı konuları, kahramanlık temalarını işleyerek ve mitolojik unsurlara yer vererek.
Doğru Cevap: A
✍️ Çözüm:Verilen şiir parçası, Divan şiirine ait belirgin özellikler taşımaktadır. Bu özellikler şunlardır:
- Nazım Biçimi ve Ölçü: Şiir, gazel nazım biçimine benzer bir yapıdadır ve aruz vezniyle yazıldığı izlenimini vermektedir (her ne kadar vezin analizi yapılmasa da dizelerin ritmi ve kelime seçimi bunu düşündürür).
- Dil: Ağır, sanatlı ve Osmanlı Türkçesine ait kelimeler (nâlân u zâr, meh-i tabân, sinem) kullanılmıştır.
- Mazmunlar: "Gül" ve "bülbül" gibi Divan şiirinin klasikleşmiş ve kalıplaşmış imgeleri (mazmunlar) kullanılmıştır. "Aşık" ve "maşuk" teması da şiirin temelini oluşturur.
- Tema: Aşk ve ıstırap teması işlenmiştir.
Bu bağlamda, bu üslubu örnek alarak yeni bir şiir yazmak isteyen bir öğrencinin aşağıdaki yaklaşımları benimsemesi gerekir:
- A şıkkı: "Aruz veznini, redif ve kafiye düzenini koruyarak, klasik edebiyata özgü mazmunları (gül, bülbül, âşık, maşuk) ve ağır bir dil kullanarak." ifadesi, yukarıda belirtilen Divan şiiri özelliklerinin tamamını kapsamakta ve bu üslubu doğru bir şekilde yansıtmaktadır.
- B şıkkı: "Serbest nazım anlayışıyla, günlük konuşma dilini ve sade bir anlatımı tercih ederek." yaklaşımı, modern şiire ait olup Divan şiiriyle çelişir.
- C şıkkı: "Hece veznini ve dörtlük nazım birimini kullanarak, halk şiiri geleneğine uygun bir dil ve tema seçerek." yaklaşımı, halk şiirine ait olup Divan şiirinden farklıdır.
- D şıkkı: "Soyut kavramlara odaklanarak, çağdaş imgelerle ve geleneksel kalıplardan tamamen uzaklaşarak." yaklaşımı, modern ve özellikle İkinci Yeni şiirine ait özelliklerdir.
- E şıkkı: "Destansı konuları, kahramanlık temalarını işleyerek ve mitolojik unsurlara yer vererek." yaklaşımı, epik şiire ait olup verilen şiirin üslubuyla örtüşmez.
Bu nedenle, Divan şiirinin üslubunu örnek almak için en uygun yaklaşım A şıkkında belirtilmiştir.
