🧬 2026 TYT Biyoloji: Mayoz Evreleri Nelerdir?
Mayoz, üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşumunu sağlayan özel bir hücre bölünmesi türüdür. Bu bölünme, kromozom sayısının yarıya inmesini sağlayarak döllenme sırasında türün kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar. Mayoz, mayoz I ve mayoz II olmak üzere iki ana aşamadan oluşur.
🌸 Mayoz I Evreleri
- 🌱 Profaz I: Kromatin iplikleri kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur. Homolog kromozomlar yan yana gelerek tetratları oluşturur. Bu sırada krossing over (parça değişimi) gerçekleşebilir, bu da genetik çeşitliliği artırır. Çekirdek zarı ve çekirdekçik kaybolur. İğ iplikleri oluşmaya başlar.
- 🌼 Metafaz I: Tetratlar hücrenin ortasında (ekvator düzleminde) dizilirler. İğ iplikleri homolog kromozomların sentromerlerine bağlanır.
- 🌷 Anafaz I: Homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilirler. Bu ayrılma sırasında kardeş kromatitler ayrılmaz, bu da mitozdan farklıdır.
- 🌺 Telofaz I: Kromozomlar hücrenin kutuplarına ulaşır. Çekirdek zarı yeniden oluşur ve kromozomlar tekrar kromatin ipliklerine dönüşebilir. Sitokinez (sitoplazma bölünmesi) gerçekleşerek iki haploit (n) hücre oluşur.
🌸 Mayoz II Evreleri
Mayoz II, mitoza benzer bir süreçtir, ancak kromozom sayısı yarıya inmiştir.
- 🌱 Profaz II: Kromatin iplikleri kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur. Çekirdek zarı ve çekirdekçik kaybolur. İğ iplikleri oluşmaya başlar.
- 🌼 Metafaz II: Kromozomlar hücrenin ortasında (ekvator düzleminde) dizilirler. İğ iplikleri kardeş kromatitlerin sentromerlerine bağlanır.
- 🌷 Anafaz II: Kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilirler.
- 🌺 Telofaz II: Kromatitler (artık kromozom olarak adlandırılırlar) hücrenin kutuplarına ulaşır. Çekirdek zarı yeniden oluşur ve kromozomlar tekrar kromatin ipliklerine dönüşebilir. Sitokinez (sitoplazma bölünmesi) gerçekleşerek dört haploit (n) hücre oluşur.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
- 🤔 Mayozun önemi nedir? Mayoz, üreme hücrelerinin oluşmasını sağlayarak türün kromozom sayısının nesilden nesile sabit kalmasını sağlar. Ayrıca krossing over sayesinde genetik çeşitliliği artırır.
- 🧐 Krossing over nedir? Homolog kromozomlar arasındaki parça değişimidir. Genetik çeşitliliği artırır.
- 🤨 Mayoz I ve Mayoz II arasındaki farklar nelerdir? Mayoz I'de homolog kromozomlar ayrılırken, Mayoz II'de kardeş kromatitler ayrılır. Mayoz I'de kromozom sayısı yarıya inerken, Mayoz II'de kromozom sayısı değişmez.
