🗳️ 2026 TYT Felsefe: Demokrasi Çeşitleri Nelerdir?
Demokrasi, halkın kendi kendini yönetme ilkesine dayanan bir yönetim şeklidir. Ancak demokrasi tek bir şekilde uygulanmaz. Farklı demokrasi çeşitleri, yönetim biçimleri ve halkın katılım düzeyleri açısından farklılık gösterir. Gelin, bu çeşitlere yakından bakalım:
🏛️ Doğrudan Demokrasi
- 🗣️ Tanım: Halkın, herhangi bir aracı olmaksızın, tüm kararları doğrudan oylayarak aldığı demokrasi türüdür.
- 🌍 Özellikleri:
- Her vatandaşın karar alma sürecine eşit katılımı esastır.
- Karmaşık ve büyük toplumlarda uygulanması zordur. Daha çok küçük topluluklarda veya belirli konularda referandum şeklinde uygulanabilir.
- Örnek: İsviçre'nin bazı kantonlarında uygulanan halk meclisleri.
🏢 Temsili Demokrasi
- 👤 Tanım: Halkın seçtiği temsilciler aracılığıyla yönetildiği demokrasi türüdür.
- 🗳️ Özellikleri:
- Vatandaşlar, belirli aralıklarla yapılan seçimlerde temsilcilerini seçerler.
- Temsilciler, halk adına karar alma yetkisine sahiptirler.
- Günümüzde birçok ülkede uygulanan en yaygın demokrasi türüdür.
- Örnek: Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya.
🤝 Yarı Doğrudan Demokrasi
- ⚖️ Tanım: Temsili demokrasi ile doğrudan demokrasinin unsurlarını bir araya getiren demokrasi türüdür.
- ⭐ Özellikleri:
- Halk, temsilcilerini seçmenin yanı sıra, bazı önemli konularda referandum yoluyla doğrudan karar alma sürecine katılabilir.
- Halkın yasama sürecine katılımını artırır.
- Örnek: İsviçre'de referandum ve halk oylamaları sıkça kullanılır.
🎭 Katılımcı Demokrasi
- 📢 Tanım: Halkın karar alma süreçlerine aktif olarak katıldığı, sivil toplum örgütlerinin ve diğer grupların görüşlerinin dikkate alındığı demokrasi türüdür.
- 🔑 Özellikleri:
- Sadece seçimlerde oy kullanmakla sınırlı kalmayıp, sürekli bir katılımı teşvik eder.
- Yerel yönetimlerde ve sivil toplum inisiyatiflerinde daha sık görülür.
- Örnek: Mahalle meclisleri, kent konseyleri.
🛡️ Liberal Demokrasi
- 🗽 Tanım: Bireysel hak ve özgürlüklerin korunmasına büyük önem veren, hukukun üstünlüğüne dayalı demokrasi türüdür.
- 📜 Özellikleri:
- İfade özgürlüğü, basın özgürlüğü, din ve vicdan özgürlüğü gibi temel haklar anayasal güvence altındadır.
- Güçler ayrılığı ilkesi uygulanır, yargı bağımsızlığı önemlidir.
- Örnek: Birçok Batı Avrupa ülkesi, Kanada, Avustralya.
🌍 Sosyal Demokrasi
- 🌱 Tanım: Ekonomik ve sosyal eşitliğin sağlanmasına odaklanan, refah devletini hedefleyen demokrasi türüdür.
- 🎯 Özellikleri:
- Eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi hizmetlerin devlet tarafından sağlanması veya desteklenmesi esastır.
- Vergi politikalarıyla gelir dağılımının düzeltilmesi amaçlanır.
- Örnek: İskandinav ülkeleri (İsveç, Norveç, Danimarka).
