🧪 2026 TYT Fizik: Asansörde İvme ve Ağırlık İlişkisi Deneyi Sonuçları Nelerdir?
Asansörde ivme ve ağırlık arasındaki ilişkiyi anlamak, TYT Fizik için oldukça önemli bir konu. Bu ilişkiyi bir deneyle inceleyerek daha iyi kavrayabiliriz. İşte deney sonuçları ve konu anlatımı:
🤔 Deneyin Amacı
- 🎯 Asansörün hareketiyle birlikte cisimlerin ağırlıklarında meydana gelen değişiklikleri gözlemlemek.
- ⚖️ İvme ile ağırlık arasındaki matematiksel ilişkiyi anlamak.
🛠️ Gerekli Malzemeler
- 🏢 Bir asansör
- ⚖️ Bir tartı (tercihen dijital)
- 📦 Tartılacak bir cisim (örneğin, bir kutu)
✍️ Deneyin Yapılışı
- 📍 Tartıyı asansörün zeminine yerleştirin.
- 📦 Tartılacak cismi tartının üzerine koyun.
- 🛑 Asansörü farklı şekillerde hareket ettirin:
- Sabit hızla yukarı
- Sabit hızla aşağı
- Yukarı doğru hızlanırken
- Aşağı doğru hızlanırken
- Yukarı doğru yavaşlarken
- Aşağı doğru yavaşlarken
- 📈 Her bir durumda tartının gösterdiği değeri not alın.
📊 Deney Sonuçlarının Analizi
Asansörün hareketi sırasında tartının gösterdiği değerler, cismin gerçek ağırlığından farklı olabilir. Bu duruma **görünen ağırlık** denir.
*
Durağan Halde veya Sabit Hızla Hareket: Asansör duruyorsa veya sabit hızla hareket ediyorsa, tartı cismin gerçek ağırlığını gösterir. Yani, görünen ağırlık gerçek ağırlığa eşittir.
*
Yukarı Doğru Hızlanma: Asansör yukarı doğru hızlanıyorsa, tartı cismin gerçek ağırlığından daha fazla bir değer gösterir. Çünkü cisme ek bir kuvvet uygulanır. Bu durumda görünen ağırlık, gerçek ağırlıktan büyüktür.
* Görünen ağırlık = Gerçek ağırlık + $m \cdot a$ (Burada $m$ kütle, $a$ ise ivmedir.)
*
Aşağı Doğru Hızlanma: Asansör aşağı doğru hızlanıyorsa, tartı cismin gerçek ağırlığından daha az bir değer gösterir. Çünkü cismin ağırlığına zıt yönde bir kuvvet etki eder. Bu durumda görünen ağırlık, gerçek ağırlıktan küçüktür.
* Görünen ağırlık = Gerçek ağırlık - $m \cdot a$ (Burada $m$ kütle, $a$ ise ivmedir.)
*
Yukarı Doğru Yavaşlama: Asansör yukarı doğru yavaşlıyorsa, bu durum aşağı doğru hızlanmaya benzer. Tartı cismin gerçek ağırlığından daha az bir değer gösterir.
*
Aşağı Doğru Yavaşlama: Asansör aşağı doğru yavaşlıyorsa, bu durum yukarı doğru hızlanmaya benzer. Tartı cismin gerçek ağırlığından daha fazla bir değer gösterir.
💡 Önemli Notlar
- 🍎 Asansör yukarı doğru hızlanırken veya aşağı doğru yavaşlarken, kendimizi daha ağır hissederiz.
- 🍏 Asansör aşağı doğru hızlanırken veya yukarı doğru yavaşlarken, kendimizi daha hafif hissederiz.
- 🍋 Asansör serbest düşme halinde ise (yani halat koparsa), tartı sıfır değerini gösterir. Bu durumda görünen ağırlık sıfırdır ve kişi ağırlıksızlık hisseder.
❓ Soru Çözümü İçin İpuçları
TYT sınavında bu konuyla ilgili soruları çözerken aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz:
1. Asansörün hareket yönünü ve ivmesinin yönünü belirleyin.
2. Cismin gerçek ağırlığını ($m \cdot g$) hesaplayın (burada $g$ yerçekimi ivmesidir).
3. Görünen ağırlığı hesaplamak için yukarıdaki formülleri kullanın.
4. Sonucu yorumlayın ve doğru seçeneği işaretleyin.
Umarım bu deney ve açıklamalar, asansörde ivme ve ağırlık ilişkisini anlamanıza yardımcı olur! Başarılar!
