🧪 2026 TYT Kimya: Bileşik Formülleri Dünyasına Giriş
Kimya sınavında karşına çıkabilecek önemli konulardan biri de bileşik formülleri. Bu formüller, bir bileşiği oluşturan atomların türünü ve sayısını gösterir. İki temel formül türü var: Basit (ampirik) formül ve molekül formülü. Şimdi bu ikisi arasındaki ilişkiye yakından bakalım.
🧱 Basit Formül Nedir?
Basit formül, bir bileşikteki atomların en sade, tam sayılarla ifade edilen oranını gösterir. Yani, atomların arasındaki en küçük oranı verir.
- 🍎 Tanım: Bir bileşiği oluşturan elementlerin atom sayıları arasındaki en basit tam sayı oranını gösteren formüldür.
- 🍎 Özellik: Bileşiğin gerçek atom sayısını değil, sadece oranını belirtir.
- 🍎 Örnek: Glikozun molekül formülü $C_6H_{12}O_6$ iken, basit formülü $CH_2O$'dur. Çünkü 6, 12 ve 6 sayıları 1, 2 ve 1 ile sadeleşebilir.
⚛️ Molekül Formülü Nedir?
Molekül formülü, bir bileşikteki her bir elementin gerçek atom sayısını gösterir. Basit formülün aksine, atomların gerçek sayısını verir.
- 🍎 Tanım: Bir moleküldeki her bir elementin atom sayısını kesin olarak gösteren formüldür.
- 🍎 Özellik: Bileşiğin gerçek atom sayısını belirtir.
- 🍎 Örnek: Suyun molekül formülü $H_2O$'dur. Bu, bir su molekülünde 2 hidrojen ve 1 oksijen atomu olduğunu gösterir.
⚖️ Basit ve Molekül Formülü Arasındaki İlişki
Basit formül ve molekül formülü arasında bir ilişki vardır. Molekül formülü, basit formülün bir tam sayı katıdır.
Molekül Formülü = (Basit Formül) x n
Burada 'n' bir tam sayıdır.
- 🍎 Adım 1: Bileşiğin basit formülünü belirleyin.
- 🍎 Adım 2: Bileşiğin molekül kütlesini (Mr) bilin.
- 🍎 Adım 3: Basit formülün kütlesini hesaplayın.
- 🍎 Adım 4: n = (Molekül Kütlesi) / (Basit Formül Kütlesi) formülü ile 'n' değerini bulun.
- 🍎 Adım 5: Molekül formülünü bulmak için basit formülü 'n' ile çarpın.
💡 Örnek Soru
Bir bileşiğin basit formülü $CH_2O$ ve molekül kütlesi 180 g/mol'dür. Bu bileşiğin molekül formülü nedir?
- 🍎 Basit formülün kütlesi: $12 (C) + 2(H) + 16 (O) = 30$ g/mol
- 🍎 n = (180 g/mol) / (30 g/mol) = 6
- 🍎 Molekül formülü = $(CH_2O)_6 = C_6H_{12}O_6$
Yani, bileşiğin molekül formülü $C_6H_{12}O_6$'dır (glikoz).
📝 Özet
- 🍎 Basit formül, atomlar arasındaki en sade oranı gösterir.
- 🍎 Molekül formülü, gerçek atom sayılarını gösterir.
- 🍎 Molekül formülü, basit formülün bir tam sayı katıdır.
Bu bilgileri aklında tutarak, TYT kimya sorularında bileşik formülleriyle ilgili soruları kolaylıkla çözebilirsin. Başarılar!
