🧪 2026 TYT Kimya: Oksijen Tüpü Basıncı Nasıl Hesaplanır?
Oksijen tüpleri, özellikle solunum yetersizliği çeken hastalar için hayati öneme sahiptir. Bu tüplerdeki basıncı doğru bir şekilde hesaplamak, güvenli ve etkili bir kullanım için çok önemlidir. TYT Kimya sınavında da bu konuyla ilgili sorularla karşılaşabilirsiniz. İşte oksijen tüpü basıncını hesaplama yöntemleri:
🧮 İdeal Gaz Yasası ile Hesaplama
İdeal gaz yasası, gazların basınç, hacim, sıcaklık ve mol sayısı arasındaki ilişkiyi açıklar. Bu yasa, oksijen tüpündeki basıncı hesaplamak için de kullanılabilir.
İdeal gaz yasası formülü şöyledir:
$PV = nRT$
- 📊 P: Basınç (atmosfer veya Pascal cinsinden)
- 📦 V: Hacim (litre cinsinden)
- 🌡️ n: Mol sayısı
- 🔥 R: İdeal gaz sabiti (0.0821 L.atm/mol.K veya 8.314 J/mol.K)
- 🌡️ T: Sıcaklık (Kelvin cinsinden)
Örnek Soru:
10 litrelik bir oksijen tüpünde 2 mol oksijen gazı bulunmaktadır. Sıcaklık 27°C olduğuna göre tüpün içindeki basıncı hesaplayınız.
Çözüm:
Öncelikle sıcaklığı Kelvin'e çevirelim: $T = 27 + 273 = 300 K$
Şimdi ideal gaz yasasını kullanarak basıncı hesaplayabiliriz:
$P \cdot 10 = 2 \cdot 0.0821 \cdot 300$
$P = \frac{2 \cdot 0.0821 \cdot 300}{10} = 4.926 \ atm$
Dolayısıyla tüpün içindeki basınç yaklaşık 4.926 atmosferdir.
📏 Manometre ile Basınç Ölçümü
Manometreler, gazların veya sıvıların basıncını ölçmek için kullanılan cihazlardır. Oksijen tüplerindeki basıncı ölçmek için genellikle basınç göstergeli manometreler kullanılır.
- ⚙️ Basınç Göstergesi: Tüpe bağlı olan basınç göstergesi, tüpün içindeki basıncı doğrudan gösterir.
- 🎈 Okuma: Göstergedeki değeri okuyarak tüpün basıncını kolayca belirleyebilirsiniz.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 🌡️ Sıcaklık: Gaz basıncı sıcaklıkla doğru orantılıdır. Sıcaklık arttıkça basınç da artar. Bu nedenle, basınç hesaplamalarında sıcaklığı dikkate almak önemlidir.
- 💧 Nem: Yüksek nem, gaz basıncını etkileyebilir. Özellikle hassas ölçümlerde nemin de göz önünde bulundurulması gerekir.
- 🧪 Gaz Saflığı: Oksijen tüpündeki gazın saflığı da basınç hesaplamalarını etkileyebilir. Saf olmayan gazlar, ideal gaz yasasından sapmalara neden olabilir.
❓ TYT Kimya Sınavında Karşılaşılabilecek Sorular
TYT Kimya sınavında oksijen tüpü basıncı ile ilgili aşağıdaki gibi sorularla karşılaşabilirsiniz:
* İdeal gaz yasasını kullanarak basınç hesaplama soruları
* Basınç birim çevirme soruları (örneğin, atmosferden Pascal'a)
* Gazların genel özellikleri ile ilgili kavramsal sorular
* Oksijen tüplerinin güvenli kullanımı ile ilgili bilgi soruları
Örnek TYT Sorusu:
25°C sıcaklıkta 5 litrelik bir oksijen tüpünde 3 mol oksijen gazı bulunmaktadır. Tüpün içindeki basınç kaç atmosferdir? (R = 0.0821 L.atm/mol.K)
A) 12.315
B) 14.778
C) 15.246
D) 16.420
E) 18.553
Çözüm:
Öncelikle sıcaklığı Kelvin'e çevirelim: $T = 25 + 273 = 298 K$
Şimdi ideal gaz yasasını kullanarak basıncı hesaplayabiliriz:
$P \cdot 5 = 3 \cdot 0.0821 \cdot 298$
$P = \frac{3 \cdot 0.0821 \cdot 298}{5} = 14.678 \ atm$
Doğru cevap B) 14.678'dir.
Umarım bu bilgiler, oksijen tüpü basıncını hesaplama konusunda size yardımcı olur ve TYT Kimya sınavında başarılı olmanızı sağlar!
