🌍 Ekosistem Nedir?
Ekosistem, canlıların (biyotik faktörler) ve cansız çevrenin (abiyotik faktörler) etkileşim içinde olduğu bir bütündür.
- 🌱 Biyotik Faktörler: Canlı organizmalar (bitkiler, hayvanlar, mikroorganizmalar).
- 💧 Abiyotik Faktörler: Cansız çevre (su, toprak, ışık, sıcaklık, mineraller).
☀️ Ekosistemin Temel Bileşenleri
🌿 Üreticiler (Ototroflar)
Kendi besinini üretebilen canlılardır. Genellikle fotosentez yaparlar.
- 🌻 Örnekler: Bitkiler, algler, bazı bakteriler.
- ☀️ Fotosentez: Işık enerjisini kullanarak karbondioksit ve suyu glikoza dönüştürürler.
🐄 Tüketiciler (Heterotroflar)
Besinlerini dışarıdan hazır alan canlılardır.
- 🦁 Birincil Tüketiciler (Otçullar): Bitkilerle beslenirler. Örnek: Koyun, tavşan.
- 🦊 İkincil Tüketiciler (Etçiller): Otçullarla beslenirler. Örnek: Tilki, yılan.
- 🦅 Üçüncül Tüketiciler (Hem Etçil Hem Otçul): Hem etle hem de otla beslenirler. Örnek: Ayı, insan.
- 💀 Ayrıştırıcılar (Saprofitler): Ölü органик maddeleri ayrıştırarak inorganik maddelere dönüştürürler. Örnek: Bakteriler, mantarlar.
⛓️ Besin Zinciri ve Besin Ağı
Besin zinciri, bir canlıdan diğerine besin ve enerji aktarımını gösteren doğrusal bir dizidir. Besin ağı ise, birden fazla besin zincirinin birleşmesiyle oluşan daha karmaşık bir yapıdır.
- 🌾 Besin Zinciri Örneği: Ot → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal
- 🕸️ Besin Ağı: Ekosistemdeki tüm beslenme ilişkilerini kapsar.
Piramitler
🌲 Besin Piramidi
Besin piramidi, trofik düzeylerdeki canlıların sayısını, biyokütlesini veya enerjisini gösteren piramit şeklindeki bir diyagramdır.
- 📈 Enerji Piramidi: Her trofik düzeyde enerji kaybı yaşanır. Genellikle %10'u bir sonraki düzeye aktarılır.
- 🌿 Biyokütle Piramidi: Her trofik düzeydeki canlıların toplam kuru ağırlığını gösterir.
- 🔢 Canlı Sayısı Piramidi: Her trofik düzeydeki canlı sayısını gösterir.
🔄 Madde Döngüleri
💧 Su Döngüsü
Suyun yeryüzü, atmosfer ve canlılar arasındaki dolaşımını ifade eder.
- 🌧️ Buharlaşma: Suyun sıvı halden gaz haline geçmesi.
- ☁️ Yoğunlaşma: Suyun gaz halden sıvı hale geçmesi.
- 🌨️ Yağış: Suyun atmosferden yeryüzüne düşmesi (yağmur, kar, dolu).
💨 Karbon Döngüsü
Karbonun atmosfer, toprak, su ve canlılar arasındaki dolaşımını ifade eder.
- 🌳 Fotosentez: Bitkiler karbondioksiti kullanarak organik madde üretir.
- 🔥 Solunum: Canlılar organik maddeyi parçalayarak karbondioksiti atmosfere verir.
- 🪨 Fosil Yakıtlar: Ölü органик maddelerin milyonlarca yıl boyunca basınç altında kalmasıyla oluşur (kömür, petrol, doğalgaz).
⚗️ Azot Döngüsü
Azotun atmosfer, toprak ve canlılar arasındaki dolaşımını ifade eder.
- ⚡ Azot Fiksasyonu: Atmosferdeki azotun bakteriler tarafından toprağa bağlanması.
- 🌱 Nitrifikasyon: Amonyağın nitrite ve nitrate dönüştürülmesi.
- 🥀 Denitrifikasyon: Nitratın tekrar atmosfere azot gazı olarak verilmesi.
🌡️ Ekosistemi Etkileyen Faktörler
- ☀️ İklim: Sıcaklık, yağış, nem gibi faktörler.
- ⛰️ Toprak: Mineral içeriği, pH değeri, su tutma kapasitesi gibi faktörler.
- 🌊 Su: Tuzluluk, pH değeri, oksijen miktarı gibi faktörler.
- 🔥 Yangınlar: Bitki örtüsünü etkileyebilir, bazı türlerin yayılmasını kolaylaştırabilir.
- 🌋 İnsan Etkisi: Kirlilik, ormansızlaşma, aşırı avlanma gibi faktörler.
