☀️ Fotosentezin Temel Mekanizmaları
Fotosentez, bitkilerin, alglerin ve bazı bakterilerin ışık enerjisini kullanarak karbondioksit ve suyu glikoza dönüştürdüğü hayati bir süreçtir. Bu süreç, yaşamın devamlılığı için oksijen üretir ve organik moleküllerin temelini oluşturur.
- 💧 Su (H₂O): Elektron kaynağı olarak kullanılır ve oksijenin kaynağıdır.
- 💨 Karbondioksit (CO₂): Glikozun yapısına katılır.
- 💡 Işık Enerjisi: Fotosentezin başlaması için gereklidir. Klorofil tarafından emilir.
🧪 Fotosentezin Aşamaları
Fotosentez iki ana aşamada gerçekleşir: Işığa bağımlı reaksiyonlar ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü).
🔆 Işığa Bağımlı Reaksiyonlar
- 📍 Yer: Tilakoit zarları
- ⚡️ Süreç: Işık enerjisi klorofil tarafından emilir. Su molekülleri parçalanır (fotoliz), oksijen açığa çıkar, ATP ve NADPH üretilir.
- ⚛️ Fotoliz: $2H_2O \rightarrow 4H^+ + 4e^- + O_2$
- 🔋 ATP ve NADPH: Sonraki aşama için kimyasal enerji taşırlar.
🌑 Işıktan Bağımsız Reaksiyonlar (Calvin Döngüsü)
- 📍 Yer: Stroma
- 🔄 Süreç: Karbondioksit, ATP ve NADPH kullanılarak glikoza dönüştürülür.
- ⚙️ Fiksasyon: $CO_2$ RuBP ile birleşerek kararlı bir molekül oluşturur.
- 🍬 Redüksiyon: ATP ve NADPH kullanılarak glikoz üretilir.
- ♻️ Rejenerasyon: RuBP yenilenir, döngü devam eder.
🌿 Fotosentezi Etkileyen Faktörler
Fotosentez hızı, çeşitli çevresel faktörlerden etkilenir.
- ☀️ Işık Şiddeti: Artan ışık şiddeti fotosentez hızını artırır, ancak belirli bir noktadan sonra sabit kalır.
- 🌡️ Sıcaklık: Enzimlerin çalışması için uygun sıcaklık gereklidir. Optimum sıcaklık aralığı vardır.
- 💧 Su Miktarı: Su eksikliği stomaların kapanmasına ve $CO_2$ alımının azalmasına neden olur.
- 💨 Karbondioksit Konsantrasyonu: Artan $CO_2$ konsantrasyonu fotosentez hızını artırır.
🔬 Klorofil ve Diğer Pigmentler
Klorofil, fotosentezin temel pigmentidir ve ışık enerjisini emer.
- 🟢 Klorofil a: Fotosentezin ana pigmentidir.
- 🔵 Klorofil b: Işığı emer ve enerjiyi klorofil a'ya aktarır.
- 🟠 Karotenoidler: Işığı emer ve klorofili aşırı ışıktan korur.
