📚 AYT Edebiyat Erikson Çıkmış Soru Analizi: ÖSYM Bu Konudan Ne Sordu?
Erik Erikson'un psikososyal gelişim kuramı, edebiyatla yakından ilişkili bir konudur. Çünkü bu kuram, insanın hayat evrelerindeki gelişimini ve kimlik arayışını ele alır. Edebiyat da insanı ve onun iç dünyasını anlattığı için, Erikson'un kuramı edebi eserlerin incelenmesinde önemli bir araçtır. ÖSYM de bu bağlantıyı kurarak Erikson'un kuramıyla ilgili sorular sormaktadır. Gelin, bu sorulara birlikte göz atalım!
🤔 Erikson'un Psikososyal Gelişim Kuramı Nedir?
Erikson'un kuramı, insanın doğumdan ölüme kadar geçirdiği 8 farklı evreyi kapsar. Her evrede birey, belirli bir çatışma yaşar ve bu çatışmayı başarıyla çözdüğünde bir sonraki evreye sağlıklı bir şekilde geçebilir. Bu evreler şunlardır:
- 👶 0-1 Yaş (Temel Güven - Güvensizlik): Bebek, dünyaya güvenmeyi öğrenir.
- 🚶 1-3 Yaş (Özerklik - Utanç/Şüphe): Çocuk, kendi başına hareket etmeyi öğrenir.
- 🤸 3-6 Yaş (Girişimcilik - Suçluluk): Çocuk, yeni şeyler denemeye istekli olur.
- 👨🏫 6-12 Yaş (Başarı - Aşağılık): Çocuk, okulda başarılı olmak ister.
- 🧑🦱 12-18 Yaş (Kimlik - Rol Karmaşası): Ergen, kim olduğunu bulmaya çalışır.
- 🧑 18-40 Yaş (Yakınlık - Yalıtılmışlık): Genç yetişkin, başkalarıyla yakın ilişkiler kurar.
- 👨👩👧👦 40-65 Yaş (Üretkenlik - Durgunluk): Orta yaşlı yetişkin, topluma katkıda bulunmak ister.
- 👴 65+ Yaş (Benlik Bütünlüğü - Umutsuzluk): Yaşlı yetişkin, hayatına anlamlı bir şekilde bakmak ister.
❓ ÖSYM'nin Erikson Soruları Nasıl Oluyor?
ÖSYM, genellikle edebi eserlerdeki karakterlerin hangi gelişim evresinde olduğunu veya hangi çatışmayı yaşadığını sorar. Sorular, karakterin davranışları, düşünceleri ve içinde bulunduğu durum üzerinden ipuçları verir.
✍️ Çıkmış Soru Örneği ve Çözümü
Soru:
"Küçük Aysel, sürekli annesinin eteğine yapışıyor, yeni insanlarla tanışmaktan korkuyor ve oyun oynamak yerine annesinin yanında oturmayı tercih ediyordu."
Bu durum, Erikson'un psikososyal gelişim kuramına göre hangi evredeki bir çatışmayı yansıtmaktadır?
A) Özerklik - Utanç/Şüphe
B) Girişimcilik - Suçluluk
C) Temel Güven - Güvensizlik
D) Başarı - Aşağılık
E) Kimlik - Rol Karmaşası
Çözüm:
Aysel'in annesine bağımlı olması ve yeni insanlardan korkması, onun dünyaya güven duymadığını gösterir. Bu durum, Erikson'un Temel Güven - Güvensizlik evresindeki çatışmayı yansıtmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
🎯 Erikson Sorularını Çözerken Nelere Dikkat Etmeliyiz?
- 🧐 Eserin veya metnin içeriğini dikkatlice okuyun.
- 🤔 Karakterin davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını analiz edin.
- 🔎 Karakterin hangi yaş aralığında olduğunu belirlemeye çalışın.
- ✅ Erikson'un her evresindeki temel çatışmaları hatırlayın.
- 🔗 Karakterin yaşadığı çatışmayı, Erikson'un kuramındaki evrelerle ilişkilendirin.
🌟 Unutmayın!
Erikson'un kuramı, sadece edebiyat sorularını çözmek için değil, aynı zamanda kendinizi ve çevrenizdeki insanları daha iyi anlamak için de harika bir araçtır. Bu kuramı öğrenerek hem edebiyat başarınızı artırabilir hem de kişisel gelişiminize katkıda bulunabilirsiniz!
