Parasempatik sinir sistemi, vücudu dinlenme ve toparlanma durumuna hazırlar. Aşağıdaki olaylardan hangisi bu sistemin etkisiyle gerçekleşmez?
A) Mide ve bağırsak hareketlerinin artması
B) Bronşların daralması
C) İdrar kesesi kasılması
D) Metabolizma hızının artması
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için parasempatik sinir sisteminin vücudumuzdaki temel görevlerini ve etkilerini iyi anlamamız gerekiyor. Parasempatik sinir sistemi, adından da anlaşılacağı gibi vücudumuzu dinlenme, sindirim ve toparlanma durumuna hazırlayan bir sistemdir. "Dinlen ve Sindir" (Rest and Digest) sistemi olarak da bilinir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Mide ve bağırsak hareketlerinin artması: Parasempatik sistemin en önemli görevlerinden biri sindirim faaliyetlerini artırmaktır. Dinlenme durumunda vücut, besinleri sindirmeye ve emmeye odaklanır. Bu nedenle, mide ve bağırsak hareketleri (peristalsis) artar. Bu ifade, parasempatik sistemin etkisiyle gerçekleşir.
- B) Bronşların daralması: Dinlenme durumunda vücudun acil ve yoğun oksijen ihtiyacı yoktur. Bu yüzden parasempatik sistem, hava yollarını oluşturan bronşların çapını daraltır. Bu durum, "savaş ya da kaç" tepkisi veren sempatik sistemin bronşları genişletmesinin tam tersidir. Bu ifade, parasempatik sistemin etkisiyle gerçekleşir.
- C) İdrar kesesi kasılması: Boşaltım faaliyetleri de dinlenme ve toparlanma durumunda gerçekleşen süreçlerdendir. Parasempatik sistem, idrar kesesinin kasılmasını sağlayarak idrar yapma isteğini artırır ve boşaltımı kolaylaştırır. Bu ifade, parasempatik sistemin etkisiyle gerçekleşir.
- D) Metabolizma hızının artması: Metabolizma hızının artması, genellikle vücudun enerji harcamasının yükseldiği, stresli veya fiziksel aktivite gerektiren durumlarda (örneğin, "savaş ya da kaç" tepkisi sırasında sempatik sistemin etkisiyle) meydana gelir. Parasempatik sistem ise vücudu dinlenme ve enerji depolama moduna sokar. Bu durumda metabolizma hızı artmaz, aksine genellikle yavaşlar veya bazal seviyede kalır. Vücut enerji harcamak yerine enerji biriktirmeye odaklanır. Bu ifade, parasempatik sistemin etkisiyle gerçekleşmez.
Yukarıdaki analizlere göre, metabolizma hızının artması parasempatik sinir sisteminin bir etkisi değildir; aksine, bu durum genellikle sempatik sinir sisteminin aktivasyonuyla ilişkilidir.
Cevap D seçeneğidir.
