Değerli öğrenciler, nazım şekilleri, şiirlerin yapısal özelliklerini belirleyen önemli unsurlardır. Bir şiirin hangi nazım şekline ait olduğunu bilmek, o şiirin kökeni, dönemi ve edebi geleneği hakkında bize değerli bilgiler verir. Şimdi, sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyerek hangisinin Batı edebiyatından Türk edebiyatına geçtiğini bulalım.
- Nazım Şekli Nedir?
Nazım şekli, bir şiirin dize sayısı, bent sayısı, uyak düzeni ve ölçüsü gibi dış özelliklerine göre aldığı addır. Türk edebiyatı tarihinde farklı dönemlerde farklı nazım şekilleri kullanılmıştır.
- A) Varsağı:
Varsağı, Türk halk edebiyatı nazım şekillerinden biridir. Adını, Güney Anadolu'da yaşayan Varsak Türkmenlerinden alır. Genellikle yiğitçe, coşkulu bir söyleyişe sahiptir ve kendine özgü "bre", "hey", "behey" gibi ünlemlerle dikkat çeker. Dolayısıyla, Batı edebiyatından değil, tamamen yerli bir nazım şeklidir.
- B) Sone:
Sone, İtalyan edebiyatından doğmuş ve Batı edebiyatında yaygınlaşmış bir nazım şeklidir. 14 dizeden oluşur ve genellikle iki dörtlük (quatrain) ve iki üçlük (tercet) şeklinde düzenlenir. Belirli bir uyak düzeni (örneğin ABBA ABBA CDE CDE veya ABBA ABBA CDC DCD) vardır. Türk edebiyatına Tanzimat Dönemi'nden sonra, Batılılaşma hareketleriyle birlikte girmiştir. Bu nedenle, sorumuzun doğru cevabı Sone'dir.
- C) Murabba:
Murabba, Divan edebiyatı nazım şekillerinden biridir. Dört dizelik bentlerden oluşur ve her bendin kendi içinde uyaklı olmasıyla (AAAA, BBBB, CCCC gibi) veya ilk bendin kendi içinde, diğer bentlerin son dizelerinin ilk bentle uyaklı olmasıyla (AAAA, BBBA, CCCA gibi) tanınır. Arap ve Fars edebiyatının etkisiyle Türk edebiyatına girmiş, ancak Batı kökenli değildir.
- D) Semai:
Semai, hem halk edebiyatında (Aşık Edebiyatı) hem de Divan edebiyatında kullanılan bir nazım şeklidir. Halk edebiyatında 8'li hece ölçüsüyle yazılırken, Divan edebiyatında kendine özgü aruz kalıplarıyla yazılır. Her iki durumda da Türk edebiyatının köklü geleneklerinden gelir ve Batı edebiyatından alınmamıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Varsağı, Murabba ve Semai Türk edebiyatının kendi iç dinamikleri veya Doğu etkileşimleri sonucu ortaya çıkmış nazım şekilleridir. Sone ise Batı edebiyatından Türk edebiyatına Tanzimat Dönemi ile birlikte girmiş bir nazım şeklidir.
Cevap B seçeneğidir.
