Birinci Meşrutiyet'in ilan edilmesinde aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerine göre daha geç tarihte gerçekleşmiştir?
A) Jön Türklerin meşrutiyet fikrini yayması
B) İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kurulması
C) Kanun-i Esasi'nin kabul edilmesi
D) Osmanlı-Rus Savaşı'nın başlaması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Birinci Meşrutiyet'in ilan edilme sürecindeki olayların kronolojik sıralamasını ve bu süreçle doğrudan ilişkisini anlamamız gerekiyor. "Daha geç tarihte gerçekleşmiştir" ifadesi, verilen seçenekler arasında en son meydana gelen olayı bulmamızı istiyor. Ancak burada önemli bir nüans var: Olayın, Birinci Meşrutiyet'in "ilan edilmesinde" yani doğrudan ilan süreciyle ilişkili olması beklenir.
- A) Jön Türklerin meşrutiyet fikrini yayması: Jön Türkler (Genç Osmanlılar), 19. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı Devleti'nde meşrutiyet fikrini savunan ve yayan aydın grubuydu. Bu hareket, Birinci Meşrutiyet'in ilan edilmesine giden yolda önemli bir hazırlık ve fikirsel altyapı sürecini oluşturur. Yani, ilandan önce başlayan ve ilana zemin hazırlayan bir süreçtir.
- B) İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kurulması: Bu cemiyet, 1889 yılında kurulmuştur. Birinci Meşrutiyet ise 1876'da ilan edilmiş ve 1878'de askıya alınmıştır. Dolayısıyla, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kuruluşu, Birinci Meşrutiyet'in ilanından çok daha sonraki bir tarihe denk gelir ve doğrudan ilan sürecinin bir parçası değildir. Daha çok İkinci Meşrutiyet'in ilanı ile ilişkilidir.
- C) Kanun-i Esasi'nin kabul edilmesi: Kanun-i Esasi, Osmanlı Devleti'nin ilk anayasasıdır ve 23 Aralık 1876 tarihinde kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. Bu olay, Birinci Meşrutiyet'in ilanının ta kendisidir. Yani, meşrutiyet yönetimine geçişin resmileştiği, anayasal düzenin kurulduğu tarihtir. Bu, ilan sürecinin son ve en belirleyici adımıdır.
- D) Osmanlı-Rus Savaşı'nın başlaması: 93 Harbi olarak da bilinen bu savaş, 24 Nisan 1877 tarihinde başlamıştır. Birinci Meşrutiyet'in ilanı (23 Aralık 1876) bu savaştan yaklaşık dört ay önce gerçekleşmiştir. Bu savaş, Meşrutiyet'in askıya alınması için bir gerekçe olarak kullanılmış olsa da, ilan sürecinin kendisinden sonra meydana gelmiştir.
Şimdi olayların kronolojik sırasına ve "ilan edilmesinde" ifadesinin anlamına bakalım:
- Jön Türklerin fikirleri: İlan öncesi (hazırlık süreci)
- Kanun-i Esasi'nin kabulü: İlanın kendisi (23 Aralık 1876)
- Osmanlı-Rus Savaşı: İlan sonrası (24 Nisan 1877)
- İttihat ve Terakki: İlan ve savaş sonrası (1889)
Soru, "Birinci Meşrutiyet'in ilan edilmesinde" ifadesiyle, ilana giden süreci ve ilanın kendisini kapsayan olayları kastetmektedir. Bu bağlamda, Jön Türklerin faaliyetleri ilanın hazırlık aşamasıdır. Kanun-i Esasi'nin kabulü ise ilanın son ve tamamlayıcı adımıdır. Osmanlı-Rus Savaşı ve İttihat ve Terakki'nin kuruluşu ise ilanın daha sonraki dönemlerinde veya tamamen farklı bir bağlamda gerçekleşen olaylardır ve doğrudan "ilan edilmesinde" sürecine dahil değildirler.
Dolayısıyla, ilanın gerçekleştiği anı temsil eden ve bu sürecin en geç tarihli adımı olan olay Kanun-i Esasi'nin kabul edilmesidir.
Cevap C seçeneğidir.
