1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "dolaylı tümleç" yoktur?
A) Çocuklar bahçede top oynuyorlar.
B) Ayşe dün sinemaya gitmiş.
C) Yağmur sabaha kadar yağdı.
D) Kitapları dolaba düzenlice yerleştirdi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki "dolaylı tümleçleri" bulmamız ve dolaylı tümleç içermeyen cümleyi işaretlememiz isteniyor. Dolaylı tümleç, yükleme sorulan "kime, kimde, kimden, neye, nede, neden, nereye, nerede, nereden" sorularına cevap veren ögedir. Genellikle "-e, -de, -den" eklerini alır.
- A) Çocuklar bahçede top oynuyorlar.
- Bu cümlede yüklem "oynuyorlar" fiilidir.
- Yükleme "Nerede oynuyorlar?" sorusunu sorduğumuzda cevabı "bahçede" olur.
- "Bahçede" sözcüğü, "-de" eki almış ve "nerede" sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir.
- B) Ayşe dün sinemaya gitmiş.
- Bu cümlede yüklem "gitmiş" fiilidir.
- Yükleme "Nereye gitmiş?" sorusunu sorduğumuzda cevabı "sinemaya" olur.
- "Sinemaya" sözcüğü, "-e" eki almış ve "nereye" sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir.
- C) Yağmur sabaha kadar yağdı.
- Bu cümlede yüklem "yağdı" fiilidir.
- Yükleme dolaylı tümleç sorularını (kime, kimde, kimden, neye, nede, neden, nereye, nerede, nereden) sorduğumuzda cevap alamayız.
- "Sabaha kadar" ifadesi, "Ne zamana kadar yağdı?" sorusuna cevap verir. Bu da bir zarf tümlecidir, dolaylı tümleç değildir. Bu cümlede dolaylı tümleç bulunmamaktadır.
- D) Kitapları dolaba düzenlice yerleştirdi.
- Bu cümlede yüklem "yerleştirdi" fiilidir.
- Yükleme "Nereye yerleştirdi?" sorusunu sorduğumuzda cevabı "dolaba" olur.
- "Dolaba" sözcüğü, "-a" eki almış ve "nereye" sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir.
Yukarıdaki incelemelere göre, C seçeneğindeki cümlede dolaylı tümleç bulunmamaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
