3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç, bir yer tamlayıcısı değildir?
A) Kuşlar dallarda ötüşüyordu.
B) Çiçekleri vazoya güzelce yerleştirdi.
C) Ona bu haberi kim verdi?
D) Arabayı garaja park ettik.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, dolaylı tümlecin bir yer tamlayıcısı olmadığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle dolaylı tümlecin ne olduğunu ve yer tamlayıcısı ile ilişkisini hatırlayalım:
- Dolaylı Tümleç: Yükleme sorulan "Kime?", "Neye?", "Kimde?", "Neyde?", "Kimden?", "Neyden?", "Nereye?", "Nerede?", "Nereden?" sorularına cevap veren ögedir. Genellikle -e/-a (yönelme), -de/-da (bulunma) veya -den/-dan (ayrılma) hal eklerini alır.
- Yer Tamlayıcısı: Dolaylı tümlecin özel bir türüdür. Yükleme sorulan "Nereye?", "Nerede?", "Nereden?" sorularına cevap vererek bir yer veya konum bildiren dolaylı tümleçlerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kuşlar dallarda ötüşüyordu.
- Yüklem: ötüşüyordu
- Nerede ötüşüyordu? dallarda
- "dallarda" kelimesi, -de bulunma hal ekini almıştır ve bir yer (dalın üzeri) bildirmektedir. Dolayısıyla bu bir yer tamlayıcısıdır.
- B) Çiçekleri vazoya güzelce yerleştirdi.
- Yüklem: yerleştirdi
- Nereye yerleştirdi? vazoya
- "vazoya" kelimesi, -e yönelme hal ekini almıştır ve bir yer (vazonun içi) bildirmektedir. Dolayısıyla bu da bir yer tamlayıcısıdır.
- C) Ona bu haberi kim verdi?
- Yüklem: verdi
- Kime verdi? Ona
- "Ona" kelimesi, -a yönelme hal ekini almıştır ancak bir kişiyi (o şahsı) işaret etmektedir, bir yer bildirmemektedir. Bu bir dolaylı tümleçtir ama yer tamlayıcısı değildir.
- D) Arabayı garaja park ettik.
- Yüklem: park ettik
- Nereye park ettik? garaja
- "garaja" kelimesi, -a yönelme hal ekini almıştır ve bir yer (garajın içi) bildirmektedir. Dolayısıyla bu da bir yer tamlayıcısıdır.
Gördüğümüz gibi, A, B ve D seçeneklerindeki dolaylı tümleçler birer yer tamlayıcısı iken, C seçeneğindeki "ona" kelimesi bir kişiyi belirttiği için yer tamlayıcısı değildir.
Cevap C seçeneğidir.
