Kanın damarlar içindeki akışını inceleyen bir araştırmacı, kan viskozitesini etkileyen faktörleri araştırmaktadır. Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde kanın viskozitesinde artış beklenmez?
A) Alyuvar sayısının artması
B) Kan plazmasındaki protein konsantrasyonunun azalması
C) Su kaybı (dehidrasyon) yaşanması
D) Kan hücrelerinin şekil değiştirme yeteneğinin azalması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Kanın damarlar içindeki akışını ve viskozitesini anlamak, dolaşım sistemimizin nasıl çalıştığını kavramak için çok önemlidir. Viskozite, bir sıvının akmaya karşı gösterdiği dirençtir. Kanın viskozitesi ne kadar yüksekse, o kadar "kalın" veya "yapışkan" demektir ve kalbin kanı pompalamak için o kadar çok çalışması gerekir. Şimdi, kanın viskozitesini etkileyen faktörleri ve hangi durumda viskozitede artış beklenmediğini adım adım inceleyelim:
-
A) Alyuvar sayısının artması: Alyuvarlar (eritrositler), kanın en yoğun şekilli elemanlarıdır. Alyuvar sayısının artması (örneğin, polisitemi gibi durumlarda), kanın katı madde içeriğini artırır. Daha fazla parçacık, kanın akışına daha fazla sürtünme ve direnç gösterir. Bu durum, kanın daha yoğun hale gelmesine ve akışkanlığının azalmasına neden olur.
Sonuç: Alyuvar sayısının artması, kanın viskozitesini artırır.
-
B) Kan plazmasındaki protein konsantrasyonunun azalması: Kan plazması, suyun yanı sıra çeşitli proteinler (albümin, globülinler, fibrinojen vb.) içerir. Bu proteinler, kanın onkotik basıncını ve viskozitesini önemli ölçüde etkiler. Proteinler, kanın "yapışkanlığını" ve iç sürtünmesini artıran büyük moleküllerdir. Eğer kan plazmasındaki protein konsantrasyonu azalırsa, kanın katı madde içeriği (proteinler açısından) azalır ve iç sürtünme azalır.
Sonuç: Kan plazmasındaki protein konsantrasyonunun azalması, kanın viskozitesini azaltır. Bu, soruda aradığımız durumdur.
-
C) Su kaybı (dehidrasyon) yaşanması: Dehidrasyon, vücudun su kaybetmesi durumudur. Kanın büyük bir kısmı sudan (plazma) oluşur. Su kaybı yaşandığında, kan plazmasının hacmi azalır, ancak kan hücreleri ve proteinler gibi diğer bileşenlerin miktarı nispeten aynı kalır veya konsantrasyonları artar. Bu durum, kanın daha yoğun ve konsantre hale gelmesine neden olur.
Sonuç: Su kaybı, kanın viskozitesini artırır.
-
D) Kan hücrelerinin şekil değiştirme yeteneğinin azalması: Özellikle alyuvarlar, dar kılcal damarlardan geçerken şekil değiştirme (deformasyon) yeteneğine sahiptir. Bu esneklik, kanın damarlar içinde kolayca akmasını sağlar. Orak hücre anemisi gibi bazı hastalıklarda veya yaşlı/hasarlı hücrelerde bu şekil değiştirme yeteneği azalır. Şekil değiştirme yeteneği azalan hücreler, damarlar içinde daha fazla sürtünmeye neden olur ve kanın akışını zorlaştırır.
Sonuç: Kan hücrelerinin şekil değiştirme yeteneğinin azalması, kanın viskozitesini artırır.
Yukarıdaki açıklamaları göz önünde bulundurduğumuzda, kanın viskozitesinde artış beklenmeyen tek durum, kan plazmasındaki protein konsantrasyonunun azalmasıdır; çünkü bu durum viskoziteyi azaltır.
Cevap B seçeneğidir.
