Konjuge (Eşlenik) asit baz çifti nedir Test 3

HSO₄⁻ + CO₃²⁻ ⇌ SO₄²⁻ + HCO₃⁻ tepkimesi ile ilgili:
I. HSO₄⁻ asit, CO₃²⁻ bazdır
II. SO₄²⁻, HSO₄⁻'nin eşlenik bazıdır
III. HCO₃⁻, CO₃²⁻'nin eşlenik asididir
ifadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, Brønsted-Lowry asit-baz tanımına göre bir tepkimeyi inceleyerek verilen ifadelerin doğruluğunu değerlendireceğiz. Brønsted-Lowry tanımına göre asitler proton ($H^+$) veren maddeler, bazlar ise proton ($H^+$) alan maddelerdir. Bir asit proton verdiğinde eşlenik bazını, bir baz proton aldığında ise eşlenik asidini oluşturur.

• Adım 1: Tepkimeyi ve proton transferini inceleyelim.

  Verilen tepkime şöyledir: $HSO_4^- + CO_3^{2-} \rightleftharpoons SO_4^{2-} + HCO_3^-$

  Bu tepkimede, $HSO_4^-$ iyonu bir proton ($H^+$) kaybederek $SO_4^{2-}$ iyonuna dönüşmüştür. Bu durumda $HSO_4^-$ bir proton verici, yani bir asittir.

  $CO_3^{2-}$ iyonu ise bir proton ($H^+$) alarak $HCO_3^-$ iyonuna dönüşmüştür. Bu durumda $CO_3^{2-}$ bir proton alıcı, yani bir bazdır.

• Adım 2: Birinci ifadeyi ($I$) değerlendirelim.

  I. $HSO_4^-$ asit, $CO_3^{2-}$ bazdır.

  Adım 1'deki analizimize göre, $HSO_4^-$ proton verdiği için asit, $CO_3^{2-}$ proton aldığı için bazdır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

• Adım 3: Eşlenik asit-baz çiftlerini belirleyelim.

  Bir asit proton verdiğinde eşlenik bazını oluşturur. Bir baz proton aldığında eşlenik asidini oluşturur.

  • $HSO_4^-$ (asit) $\xrightarrow{-H^+}$ $SO_4^{2-}$ (eşlenik baz)
  • $CO_3^{2-}$ (baz) $\xrightarrow{+H^+}$ $HCO_3^-$ (eşlenik asit)
• Adım 4: İkinci ifadeyi ($II$) değerlendirelim.

  II. $SO_4^{2-}$, $HSO_4^-$'nin eşlenik bazıdır.

  Adım 3'te belirlediğimiz gibi, $HSO_4^-$ bir proton kaybederek $SO_4^{2-}$'ye dönüştüğü için, $SO_4^{2-}$ gerçekten de $HSO_4^-$'nin eşlenik bazıdır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

• Adım 5: Üçüncü ifadeyi ($III$) değerlendirelim.

  III. $HCO_3^-$, $CO_3^{2-}$'nin eşlenik asididir.

  Adım 3'te belirlediğimiz gibi, $CO_3^{2-}$ bir proton alarak $HCO_3^-$'ye dönüştüğü için, $HCO_3^-$ gerçekten de $CO_3^{2-}$'nin eşlenik asididir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

• Adım 6: Sonucu belirleyelim.

  Yapılan değerlendirmeler sonucunda I, II ve III numaralı ifadelerin hepsi doğru bulunmuştur.

Cevap D seçeneğidir.