1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde haber kipi eki kullanılmamıştır?
A) Yarın sınav için erken kalkacağım.
B) Dün akşam çok güzel bir film izledik.
C) Bu konuyu daha detaylı konuşalım.
D) Babam her pazar balığa gider.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiil kipleri konusundaki bilgimizi kullanarak hangi cümlede haber kipi eki olmadığını bulacağız. Öncelikle fiil kiplerini kısaca hatırlayalım:
- Fiil Kipleri, fiillerin zaman, dilek, istek, emir gibi anlam özelliklerini belirten eklerdir. Türkçede fiil kipleri iki ana gruba ayrılır:
- 1. Haber Kipleri (Bildirme Kipleri): Fiile zaman anlamı katan kiplerdir. Bir eylemin ne zaman yapıldığını, yapıldığını veya yapılacağını bildirirler. Beş tanedir:
- Geniş Zaman: (-r, -ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür)
- Şimdiki Zaman: (-yor, -makta, -mekte)
- Gelecek Zaman: (-acak, -ecek)
- Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman: (-mış, -miş, -muş, -müş)
- Görülen (Bilinen) Geçmiş Zaman: (-dı, -di, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü)
- 2. Dilek Kipleri (Tasarlama Kipleri): Fiile zaman anlamı katmayan, bir dilek, istek, şart, gereklilik veya emir anlamı katan kiplerdir. Dört tanedir:
- Gereklilik Kipi: (-malı, -meli)
- Şart Kipi: (-sa, -se)
- İstek Kipi: (-a, -e)
- Emir Kipi: (Eki yoktur, şahıs ekleriyle çekimlenir)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarın sınav için erken kalkacağım.
- Bu cümlede fiil "kalkacağım"dır.
- Fiildeki "-acak" eki, eylemin gelecekte yapılacağını bildiren Gelecek Zaman Kipi'dir.
- Gelecek Zaman Kipi bir haber kipidir.
- B) Dün akşam çok güzel bir film izledik.
- Bu cümlede fiil "izledik"tir.
- Fiildeki "-di" eki, eylemin geçmişte yapıldığını ve görüldüğünü bildiren Görülen Geçmiş Zaman Kipi'dir.
- Görülen Geçmiş Zaman Kipi bir haber kipidir.
- C) Bu konuyu daha detaylı konuşalım.
- Bu cümlede fiil "konuşalım"dır.
- Fiildeki "-alım" (genişletilmiş -a/-e) eki, bir isteği veya öneriyi bildiren İstek Kipi'dir.
- İstek Kipi bir dilek kipidir, haber kipi değildir.
- D) Babam her pazar balığa gider.
- Bu cümlede fiil "gider"dir.
- Fiildeki "-er" eki, eylemin her zaman yapıldığını bildiren Geniş Zaman Kipi'dir.
- Geniş Zaman Kipi bir haber kipidir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, C seçeneğindeki "konuşalım" fiilinin İstek Kipi ile çekimlendiğini ve İstek Kipinin bir dilek kipi olduğunu görüyoruz. Diğer seçeneklerdeki fiiller ise haber kipleriyle çekimlenmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
