Engelmann deneyinde, fotosentezin hangi dalga boyundaki ışıkta en verimli şekilde gerçekleştiğini belirlemek için aşağıdaki organizmalardan hangisi kullanılmıştır?
A) Öglena
B) Su yosunu
C) Oksijenli solunum yapan bakteri
D) Yeşil yapraklı bitki
Engelmann deneyi, fotosentezin farklı ışık dalga boylarındaki verimliliğini anlamak için yapılmış önemli bir deneydir. Bu deneyi adım adım inceleyelim:
- Deneyin Amacı: Theodor Engelmann, fotosentezin hangi ışık renklerinde (dalga boylarında) en hızlı gerçekleştiğini belirlemeyi amaçlamıştır.
- Deneyin Kurulumu:
- Engelmann, bir mikroskop lamı üzerine ipliksi bir su yosunu (fotosentez yapan bir organizma) yerleştirdi.
- Bir prizma kullanarak güneş ışığını spektrumuna ayırdı ve bu spektrumu su yosununun üzerine düşürdü. Böylece su yosununun farklı kısımları farklı dalga boylarındaki ışığa maruz kaldı (mor, mavi, yeşil, sarı, turuncu, kırmızı).
- Oksijen Üretimini Belirleme Yöntemi: Fotosentez sonucunda oksijen gazı açığa çıkar. Engelmann, oksijen üretiminin en yoğun olduğu yerleri tespit etmek için özel bir yöntem kullandı.
- Kullanılan Organizma (Belirleyici): Deney düzeneğine, oksijenli solunum yapan (aerobik) bakteriler ekledi. Bu bakteriler, oksijenin bol olduğu bölgelerde toplanma eğilimindedir.
- Deneyin Sonucu: Engelmann, bakterilerin en çok mor-mavi ve kırmızı ışık bölgelerinde toplandığını gözlemledi. Bu durum, fotosentezin bu dalga boylarındaki ışıkta en verimli şekilde gerçekleştiğini gösterdi. Çünkü bu bölgelerde en çok oksijen üretilmiş ve bakteriler de buraya yığılmıştı.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Öglena: Fotosentez yapabilen bir canlıdır ancak Engelmann deneyinde fotosentez yapan organizma olarak ipliksi su yosunu kullanılmıştır.
- B) Su yosunu: Evet, ipliksi bir su yosunu fotosentez yapan organizma olarak kullanılmıştır. Ancak soru, fotosentezin verimliliğini "belirlemek için" kullanılan organizmayı sormaktadır. Su yosunu fotosentez yaparken, bakteriler bu verimliliği gösteren indikatör olmuştur.
- C) Oksijenli solunum yapan bakteri: Bu bakteriler, fotosentez sonucu üretilen oksijenin yoğunluğunu göstererek, fotosentezin hangi dalga boylarında en verimli olduğunu "belirlemek" için kullanılmıştır. Onlar bir nevi biyolojik sensör görevi görmüşlerdir.
- D) Yeşil yapraklı bitki: Engelmann deneyi mikroskobik ölçekte, genellikle algler gibi basit yapılı fotosentetik organizmalarla yapılmıştır, büyük yeşil yapraklı bitkilerle değil.
Bu nedenle, fotosentezin hangi dalga boyunda en verimli olduğunu belirlemek için oksijenli solunum yapan bakteriler kullanılmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
