Bir öğrenci, Engelmann deneyini tekrarlamak istiyor. Deney düzeneğini kurarken aşağıdaki malzemelerden hangisine ihtiyaç duymaz?
A) Prizma
B) Oksijene duyarlı aerobik bakteri
C) Klorofilsiz bitki hücresi
D) Su yosunu
Sevgili öğrenciler, Engelmann deneyi, fotosentezin farklı ışık dalga boylarında (renklerinde) ne kadar etkili olduğunu anlamak için yapılmış çok önemli bir deneydir. Bu deneyi adım adım inceleyelim ve hangi malzemenin gerekli olmadığını bulalım:
- Engelmann Deneyinin Amacı: Bu deney, fotosentezin en yoğun olarak hangi ışık renklerinde gerçekleştiğini belirlemeyi amaçlar. Yani, bitkilerin veya alglerin en çok oksijen ürettiği ışık renklerini bulmaktır.
- Deneyin Kurulumu ve İşleyişi:
- Öncelikle, bir ışık kaynağı (genellikle güneş ışığı) kullanılır.
- Bu ışık, bir prizmadan geçirilerek renklerine (spektrumuna) ayrılır. Böylece mor, mavi, yeşil, sarı, turuncu ve kırmızı gibi farklı ışık dalga boyları elde edilir.
- Daha sonra, bu ışık spektrumunun üzerine fotosentez yapabilen bir organizma (genellikle ipliksi bir su yosunu, örneğin $Spirogyra$) yerleştirilir.
- Deney ortamına oksijene duyarlı, yani oksijenin bol olduğu yerlere doğru hareket eden aerobik bakteriler eklenir.
- Bakterilerin, su yosununun en çok oksijen ürettiği (yani fotosentezin en yoğun olduğu) bölgelerde toplandığı gözlemlenir. Engelmann, bakterilerin en çok mor-mavi ve kırmızı ışık bölgelerinde toplandığını bulmuştur.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Prizma: Deneyde ışığı renklerine ayırmak için prizma kesinlikle gereklidir. Farklı dalga boylarındaki ışığın etkisini incelemek için bu ayrım şarttır.
- B) Oksijene duyarlı aerobik bakteri: Bu bakteriler, fotosentez sonucu üretilen oksijenin nerede yoğunlaştığını gösteren bir "gösterge" görevi görür. Bu yüzden deney için vazgeçilmezdir.
- C) Klorofilsiz bitki hücresi: Fotosentez, bitki ve alg hücrelerinde bulunan klorofil pigmenti sayesinde gerçekleşir. Klorofil, ışık enerjisini emerek fotosentez sürecini başlatır. Klorofilsiz bir bitki hücresi fotosentez yapamaz. Dolayısıyla, fotosentezin incelendiği bu deneyde klorofilsiz bir hücreye ihtiyaç duyulmaz, aksine klorofilli bir organizmaya ihtiyaç vardır.
- D) Su yosunu: Engelmann deneyinde fotosentez yapan organizma olarak genellikle ipliksi su yosunları (algler) kullanılır. Bu organizma, fotosentez yaparak oksijen üreten ana bileşendir. Bu yüzden gereklidir.
Sonuç olarak, fotosentez yapamayan bir hücrenin bu deneyde kullanılması anlamsız olacaktır.
Cevap C seçeneğidir.
