Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin yapısını inceleyerek hangi cümle türüne girdiğini bulacağız. Cümle türlerini hatırlayalım ve adım adım ilerleyelim.
- Adım 1: Cümlenin Yüklemlerini Bulalım
- Verilen cümle: "Yeni aldığım ayakkabılar hem çok rahat hem de çok şık."
- Bu cümlede iki ayrı yargı bildiren ifade bulunmaktadır: "çok rahat" ve "çok şık". Her ikisi de ek fiil alarak yüklem görevindedir (çok rahattır, çok şıktır).
- Demek ki cümlemizde birden fazla yüklem var. Bu bilgi, basit cümle olmadığını gösterir.
- Adım 2: Cümledeki Fiilimsileri İnceleyelim
- Cümlede "aldığım" kelimesi bir sıfat-fiildir (fiilimsi). Fiilimsiler yan cümlecik oluşturur.
- Ancak, cümlenin ana yapısını belirleyen şey, birden fazla yüklemin bulunmasıdır. Eğer tek yüklem olsaydı ve fiilimsi olsaydı "bileşik cümle" olabilirdi (örneğin: "Yeni aldığım ayakkabılar rahattı." cümlesi basit, "Yeni aldığım ayakkabıların rahat olduğunu düşünüyorum." cümlesi bileşik). Bizim cümlemizde iki yüklem olduğu için, temel olarak bileşik cümle sınıfına girmez.
- Adım 3: Seçenekleri Değerlendirelim
- D) Basit cümle: Tek yüklemi olan cümlelerdir. Bizim cümlemizde iki yüklem olduğu için basit cümle değildir.
- C) Bileşik cümle: Bir temel cümle ve en az bir yan cümleden oluşan cümlelerdir. Fiilimsi olsa da, cümlenin ana yapısı iki ayrı yüklemin bir araya gelmesinden oluştuğu için temel olarak bileşik cümle değildir.
- A) Bağlı cümle: Birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin "ama, fakat, lakin, çünkü, veya, ya da, hem...hem de, ne...ne de" gibi bağlaçlarla birbirine bağlandığı cümlelerdir. Cümlemizde "hem...hem de" bağlacı kullanıldığı için bu tanıma çok uygun görünmektedir.
- B) Sıralı cümle: Birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlandığı cümlelerdir. Sıralı cümleler, yüklemleri arasında anlam ve yapı bütünlüğü olan cümlelerdir.
- Adım 4: "Hem...hem de..." Bağlacının İşlevini Anlayalım
- Cümlemizde "hem çok rahat hem de çok şık" ifadesiyle iki ayrı yüklem ("çok rahat" ve "çok şık") "hem...hem de..." bağlacıyla birbirine bağlanmıştır. Bu bağlaç, iki özelliği art arda "sıralama" işlevi görür.
- Türkçede, birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin ortak bir özneye sahip olduğu (burada "Yeni aldığım ayakkabılar" öznesi hem "çok rahat" hem de "çok şık" için ortaktır) ve "hem...hem de..." gibi ikili bağlaçlarla birbirine bağlandığı durumlarda, bu yapının da "sıralı cümle" kapsamında değerlendirildiği yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu bağlaç, iki yargıyı birbirine bağlayarak bir "sıralama" ilişkisi kurar. Yani, ayakkabıların iki farklı özelliğini (rahatlık ve şıklık) art arda sıralamaktadır.
- Bu nedenle, iki ayrı yüklemi "sıralayan" bu yapı, sıralı cümle olarak kabul edilir.
Cevap B seçeneğidir.
