Elektronik atıklar (e-atık) günümüzün önemli çevre sorunlarından biridir. Ancak aynı zamanda değerli bir kaynak deposudur. Bu soruda, bir cep telefonunun geri dönüşümü sırasında hangi metalin geri kazanılamayacağını bulacağız.
- E-atıkların Önemi: Cep telefonları gibi elektronik cihazlar, hem değerli metaller ($Au$, $Ag$, $Cu$, paladyum vb.) hem de çevreye zararlı olabilecek tehlikeli maddeler (kurşun, $Hg$, kadmiyum vb.) içerir. Bu nedenle, e-atıkların doğru şekilde geri dönüştürülmesi hem ekonomik hem de çevresel açıdan büyük önem taşır.
- Geri Kazanım Süreci: E-atık geri dönüşüm tesislerinde, cihazlar parçalanır, ayrıştırılır ve içerisindeki metaller kimyasal veya fiziksel yöntemlerle saflaştırılarak tekrar kullanılabilir hale getirilir.
- A) Altın ($Au$): Altın, cep telefonlarının devre kartlarında, bağlantı noktalarında ve konektörlerinde az miktarda bulunur. Yüksek değeri nedeniyle geri dönüşümde en çok hedeflenen metallerden biridir ve özel yöntemlerle geri kazanılır.
- B) Gümüş ($Ag$): Gümüş de altın gibi iyi bir iletken olduğu için cep telefonlarının bazı devrelerinde ve anahtarlarında kullanılır. Değerli bir metal olduğu için geri dönüşümde geri kazanılır.
- C) Cıva ($Hg$): Cıva, geçmişte bazı LCD ekranların arka aydınlatmalarında veya eski tip anahtarlarda kullanılmış tehlikeli bir maddedir. Ancak günümüz cep telefonlarında ve modern elektronik cihazlarda cıva kullanımı büyük ölçüde terk edilmiştir. Cıva, son derece zehirli olduğu için geri dönüşümdeki temel amaç, onu *geri kazanmak* (yani tekrar kullanmak) değil, çevreye zarar vermeden *güvenli bir şekilde ayırmak ve bertaraf etmektir*. Ekonomik olarak geri kazanımı ve tekrar kullanımı, diğer değerli metaller gibi yaygın ve öncelikli değildir; aksine, tehlikeli atık olarak yönetilir. Bu nedenle, geri dönüşümde "geri kazanılamayan" (yani tekrar kullanılmak üzere ayrıştırılmayan) metal olarak kabul edilir.
- D) Bakır ($Cu$): Bakır, cep telefonlarının ve diğer elektronik cihazların kablolarında, devre kartlarında ve diğer iletken parçalarında bolca bulunur. Hem yüksek değeri hem de yaygın kullanımı nedeniyle e-atıklardan en çok geri kazanılan metallerden biridir.
- Sonuç: Altın, gümüş ve bakır gibi metaller, ekonomik değerleri ve tekrar kullanılabilirlikleri nedeniyle e-atıklardan geri kazanılır. Ancak cıva, toksik yapısı nedeniyle geri kazanım yerine güvenli bertarafı veya özel işlemle depolanması hedeflenen bir maddedir ve modern cep telefonlarında zaten büyük ölçüde kullanılmamaktadır. Bu nedenle, geri dönüşümde "geri kazanılamayan" metal cıvadır.
Cevap C seçeneğidir.
