Göktürk Kitabeleri'nde, halkın çiftçilik yapması, ormanları koruması, ticaret yapması ve devlete bağlı olması gibi konular üzerinde durulmuştur.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesi olarak değerlendirilebilir?
A) Hükümdarın yetkilerinin sınırsız olduğunun
B) Devlet ile halk arasındaki karşılıklı görevlerin
C) Sadece askeri başarıların önemsendiğinin
D) Yazılı hukuk kurallarının bulunmadığının
Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu doğru bir şekilde çözmek için, Göktürk Kitabeleri'nde bahsedilen durumların ne anlama geldiğini dikkatlice analiz etmeliyiz. Soru, halkın çiftçilik yapması, ormanları koruması, ticaret yapması ve devlete bağlı olması gibi konuların üzerinde durulduğunu belirtiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
-
A) Hükümdarın yetkilerinin sınırsız olduğunun: Kitabelerde halktan beklenen bu görevler, hükümdarın yetkilerinin sınırsız olduğunu doğrudan göstermez. Aksine, devletin halktan belirli beklentileri olduğunu ve bu beklentilerin bir düzen içinde dile getirildiğini gösterir. Sınırsız yetki, genellikle tek taraflı bir gücü ifade ederken, burada bir etkileşim söz konusudur.
-
B) Devlet ile halk arasındaki karşılıklı görevlerin: Bu seçenek, verilen durumla en uyumlu olanıdır. Halkın çiftçilik yapması, ormanları koruması, ticaretle uğraşması ve devlete bağlı olması, halkın devlete karşı yerine getirmesi gereken görevlerdir. Bu görevlerin kitabelerde belirtilmesi, devletin de halka karşı belirli sorumlulukları olduğunu, örneğin onların güvenliğini sağlamak, yaşam koşullarını iyileştirmek gibi görevleri olduğunu ima eder. Yani, devlet halktan bir şeyler beklerken, halk da devletten bir şeyler bekler. Bu durum, karşılıklı bir görev ve sorumluluk ilişkisini gösterir.
-
C) Sadece askeri başarıların önemsendiğinin: Soru içeriğinde bahsedilen çiftçilik, orman koruma ve ticaret gibi konular, askeri başarılarla doğrudan ilgili değildir. Bu durum, Göktürk Devleti'nin sadece askeri konulara değil, aynı zamanda ekonomik, sosyal ve çevresel konulara da önem verdiğini gösterir. Dolayısıyla bu seçenek yanlıştır.
-
D) Yazılı hukuk kurallarının bulunmadığının: Göktürk Kitabeleri'nin kendisi, yazılı bir belge olup, devletin halktan beklentilerini, yönetim anlayışını ve düzenini ortaya koyar. Bu tür yazılı belgeler, bir nevi yazılı kurallar bütünüdür. Dolayısıyla, bu durum yazılı hukuk kurallarının bulunmadığını değil, aksine belirli bir düzenin ve kuralların yazılı olarak ifade edildiğini gösterir.
Sonuç olarak, halkın devlete karşı yerine getirmesi gereken bu görevler, devletin de halka karşı sorumlulukları olduğunu ve toplumun karşılıklı görevler üzerine kurulu bir düzen içinde yaşadığını gösterir.
Cevap B seçeneğidir.
