Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda buzulların taşıdığı materyallerin (moren) erime bölgelerinde birikmesiyle oluşan yer şekillerinden bahsediliyor. Şimdi bu kavramları ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Buzullar ve Moren: Buzullar, hareket ederken önlerine çıkan her türlü kayaç ve toprağı sürükler, aşındırır ve taşır. Bu taşınan, boyutları farklı (kilden kayalara kadar) ve genellikle köşeli, sınıflandırılmamış malzemeye moren adı verilir. Buzul erimeye başladığında veya geri çekildiğinde, taşıdığı bu moren malzemesini biriktirir.
- Soru Ne İstiyor?: Soru, buzulların eridiği yerde morenleri biriktirmesi sonucu oluşan "alçak tepeliklere" ne ad verildiğini soruyor. Bu, buzulların biriktirme (depozisyon) faaliyetleri sonucunda oluşan bir yer şekli olmalı.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Drumlin: Drumlinler, buzulların taşıdığı moren materyallerinin, buzulun altında veya kenarında birikmesiyle oluşan, genellikle oval veya yumurta biçimli, alçak tepeliklerdir. Buzulun hareket yönüne paralel olarak uzanırlar. Soru metnindeki "buzulların taşıdığı moren adı verilen materyalleri eridiği yerde biriktirmesi sonucu oluşan, alçak tepelikler" tanımına tam olarak uymaktadır.
- B) Sander düzlüğü: Sander düzlükleri, buzullardan eriyen suların taşıdığı ve biriktirdiği kum, çakıl gibi daha ince ve ayrışmış (sınıflanmış) malzemelerden oluşan geniş, düzlük alanlardır. Morenlerden oluşan tepelikler değil, akarsu biriktirmesiyle oluşan düzlüklerdir. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- C) Hörgüç kaya (Roche moutonnée): Hörgüç kayalar, buzulların aşındırma (erozyon) faaliyetleri sonucunda oluşan kaya kütleleridir. Buzulun geldiği tarafı pürüzsüz ve eğimli, gittiği tarafı ise dik ve parçalıdır. Biriktirme değil, aşındırma ürünüdür ve morenden oluşmaz. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- D) Sirk: Sirkler, buzulların dağ yamaçlarında aşındırma yaparak oluşturduğu, yarım daire veya çanak şeklindeki çukurluklardır. Buzul vadilerinin başlangıç noktalarıdır. Biriktirme değil, aşındırma ürünüdür ve morenden oluşmaz. Bu nedenle doğru cevap değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, buzulların taşıdığı morenleri eridiği yerde biriktirmesi sonucu oluşan alçak tepeliklere Drumlin denir.
Cevap A seçeneğidir.
