Bir araştırmacı Türkiye fiziki haritasını kullanarak aşağıdaki verilerden hangisine doğrudan ulaşamaz?
A) Büyük akarsuların havza genişlikleri
B) Ovaların deniz seviyesinden yüksekliği
C) İllerin toplam nüfusları
D) Dağ sıralarının uzanış yönleri
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruyu çözmek için öncelikle "fiziki harita" kavramını iyi anlamamız gerekiyor. Fiziki haritalar, bir bölgenin doğal coğrafi özelliklerini gösteren haritalardır. Yani dağlar, ovalar, platolar, akarsular, göller gibi yeryüzü şekillerini ve yükseltilerini bize sunarlar. Genellikle renklerle (yeşil düşük yerleri, kahverengi yüksek yerleri gösterir) ve izohips (eş yükselti) eğrileriyle yükselti farklılıklarını belirtirler.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Büyük akarsuların havza genişlikleri: Fiziki haritalarda akarsular ve onların kolları (tributerleri) gösterilir. Bir akarsu havzası, o akarsuyun ve kollarının sularını topladığı alanı ifade eder. Harita üzerindeki akarsu ağını inceleyerek ve haritanın ölçeğini kullanarak bu havzaların yaklaşık genişliklerini doğrudan belirleyebiliriz. Dolayısıyla, bu bilgiye ulaşılabilir.
- B) Ovaların deniz seviyesinden yüksekliği: Fiziki haritalar, renk tonları veya izohips eğrileri aracılığıyla yükselti basamaklarını gösterir. Ovalar genellikle yeşil veya açık sarı gibi düşük yükseltileri temsil eden renklerle gösterilir. Bu renklerin veya izohips eğrilerinin değerlerine bakarak ovaların deniz seviyesinden ortalama yüksekliğini doğrudan okuyabiliriz. Dolayısıyla, bu bilgiye ulaşılabilir.
- C) İllerin toplam nüfusları: Nüfus, bir bölgede yaşayan insan sayısını ifade eden demografik bir veridir. Fiziki haritalar doğal coğrafi özellikleri gösterir, insan yerleşimi veya nüfus bilgisi gibi beşeri coğrafya verilerini içermezler. Nüfus bilgileri için nüfus haritaları (tematik haritalar) veya istatistiksel veriler gerekir. Bu nedenle, fiziki haritadan doğrudan ulaşılamaz.
- D) Dağ sıralarının uzanış yönleri: Fiziki haritalarda dağlar ve dağ sıraları belirgin bir şekilde gösterilir. Bu dağ sıralarının harita üzerindeki konumlarına ve şekillerine bakarak hangi yöne doğru (örneğin, doğu-batı, kuzey-güney) uzandıklarını kolayca anlayabiliriz. Dolayısıyla, bu bilgiye ulaşılabilir.
Sonuç olarak, fiziki harita doğal özellikleri gösterirken, nüfus gibi beşeri özellikler bu haritalarda yer almaz.
Cevap C seçeneğidir.
