Su ekosistemlerinde enerji akışı incelendiğinde, zooplanktonlardan balıklara doğru ilerleyen besin zincirinde aşağıdakilerden hangisi gözlemlenir?
A) Enerji miktarı artar
B) Biyokütle azalır
C) Birey sayısı artar
D) Tür çeşitliliği sabit kalır
Su ekosistemlerinde enerji akışı, besin zincirleri aracılığıyla bir trofik seviyeden diğerine aktarılır. Bu aktarım sırasında önemli değişimler meydana gelir. Şimdi bu değişimleri adım adım inceleyelim:
-
Enerji Akışının Temel Prensibi: Besin zincirinde enerji, üreticilerden tüketicilere doğru tek yönlü olarak akar. Ancak bu akış %100 verimli değildir. Her trofik seviyede, alınan enerjinin büyük bir kısmı (yaklaşık %90'ı) metabolik faaliyetler (solunum, hareket), ısı kaybı ve sindirilemeyen atıklar yoluyla çevreye geri verilir. Bu nedenle, bir sonraki trofik seviyeye aktarılan enerji miktarı, bir önceki seviyeye göre önemli ölçüde azalır. Bu duruma "Yüzde On Kuralı" da denir.
-
A) Enerji miktarı artar: Bu ifade yanlıştır. Yukarıda açıklandığı gibi, enerji her trofik seviyede azalır. Zooplanktonlar, tükettikleri fitoplanktonlardan aldıkları enerjinin sadece küçük bir kısmını balıklara aktarabilirler. Dolayısıyla, balıklara ulaşan enerji miktarı, zooplanktonlardaki enerji miktarından daha azdır.
-
B) Biyokütle azalır: Bu ifade doğrudur. Enerji kaybı nedeniyle, her bir üst trofik seviye, bir önceki seviyeye göre daha az toplam canlı kütlesini (biyokütleyi) destekleyebilir. Yani, zooplanktonların toplam biyokütlesi, onları tüketen balıkların toplam biyokütlesinden çok daha fazladır. Bu durum, ekolojik piramitlerden biri olan "biyokütle piramidi" ile görselleştirilir ve piramit tabandan tepeye doğru daralır. Daha az enerji, daha az canlı kütlesi anlamına gelir.
-
C) Birey sayısı artar: Bu ifade genellikle yanlıştır. Biyokütledeki azalmaya benzer şekilde, enerji kaybı nedeniyle üst trofik seviyelerde desteklenebilecek birey sayısı da genellikle azalır. Örneğin, çok sayıda zooplankton, daha az sayıda balık tarafından tüketilir. Bu durum "birey sayısı piramidi" ile gösterilir ve genellikle tabandan tepeye doğru daralır.
-
D) Tür çeşitliliği sabit kalır: Bu ifade yanlıştır. Tür çeşitliliği, bir ekosistemdeki farklı türlerin sayısı ve göreceli bolluğunu ifade eder. Besin zincirindeki enerji akışı, doğrudan tür çeşitliliğinin sabit kalıp kalmadığını belirlemez. Ekosistemdeki diğer faktörler (habitat, çevresel koşullar, rekabet vb.) tür çeşitliliğini etkiler. Besin zincirinin üst seviyelerine çıkıldıkça, genellikle daha az sayıda türün bulunduğu gözlemlenebilir, ancak bu bir sabit kalma durumu değildir.
Bu açıklamalar ışığında, zooplanktonlardan balıklara doğru ilerleyen besin zincirinde enerji kaybı nedeniyle biyokütlenin azaldığı gözlemlenir.
Cevap B seçeneğidir.
