1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "dilek-şart kipi" kullanılmıştır?
A) Yarın sınav için erken kalkarım.
B) Bu kitabı okumalısın, çok güzel.
C) Derslerine düzenli çalışırsan başarılı olursun.
D) Akşam bize misafir gelecek.
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugünkü sorumuzda Türkçedeki önemli konulardan biri olan "dilek-şart kipi"ni bulmamız isteniyor. Öncelikle "dilek-şart kipi"nin ne olduğunu hatırlayalım:
- Dilek-şart kipi, fiillere gelerek bir dilek, istek, koşul veya şart anlamı katan kiptir.
- Bu kipin eki -sa / -se'dir. Örneğin: "gelse", "okusa", "yapsan".
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi kipin kullanıldığını bulalım.
- A) Yarın sınav için erken kalkarım.
- Bu cümlede fiil "kalkarım"dır.
- Fiile gelen ek "-ar" (geniş zaman ekidir).
- Geniş zaman, haber kiplerinden biridir. Bir eylemin her zaman yapıldığını veya yapılacağını bildirir.
- Bu nedenle A seçeneğinde dilek-şart kipi kullanılmamıştır.
- B) Bu kitabı okumalısın, çok güzel.
- Bu cümlede fiil "okumalısın"dır.
- Fiile gelen ek "-malı" (gereklilik kipi ekidir).
- Gereklilik kipi, bir işin yapılması gerektiğini veya ihtimalini bildirir. Dilek kiplerinden biridir ancak "dilek-şart kipi" değildir.
- Bu nedenle B seçeneğinde dilek-şart kipi kullanılmamıştır.
- C) Derslerine düzenli çalışırsan başarılı olursun.
- Bu cümlede fiil "çalışırsan"dır.
- Fiile gelen ek "-sa" (şart kipi ekidir).
- Bu ek, bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğunu, yani bir şartı ifade eder.
- İşte bu -sa / -se eki, aradığımız dilek-şart kipidir.
- Bu nedenle C seçeneğinde dilek-şart kipi kullanılmıştır.
- D) Akşam bize misafir gelecek.
- Bu cümlede fiil "gelecek"tir.
- Fiile gelen ek "-ecek" (gelecek zaman ekidir).
- Gelecek zaman, haber kiplerinden biridir. Bir eylemin gelecekte yapılacağını bildirir.
- Bu nedenle D seçeneğinde dilek-şart kipi kullanılmamıştır.
Doğru cevabı bulduğumuza göre, konuyu pekiştirmek için bol bol alıştırma yapmayı unutmayın!
Cevap C seçeneğidir.
