"Ki" bağlacının yazımı ile ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde yanlışlık yapılmıştır?
A) Öyle çok çalıştıki sınavdan yüksek aldı.
B) Biliyorum ki bu işin üstesinden geleceksin.
C) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
D) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
Sevgili öğrenciler, "ki" bağlacının yazımı, Türkçede sıkça karıştırılan konulardan biridir. Ancak birkaç basit kuralı aklımızda tutarak bu hatayı kolayca düzeltebiliriz. Şimdi, bu kuralları hatırlayarak sorumuzdaki cümleleri tek tek inceleyelim:
- "Ki" bağlacı: Genellikle iki cümleyi veya cümleciği birbirine bağlar. Ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz veya çok az değişir. (Örnek: Biliyorum ki, Duydum ki)
- "-ki" eki (ilgi eki veya sıfat yapan ek): Kelimeye bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı tamamen bozulur veya anlamsız hale gelir. Ayrıca, bu "-ki" ekinin geldiği kelimeye "-ler/-lar" ekini getirebiliyorsak (örneğin "evdeki" -> "evdekiler" gibi), bu bir ektir ve bitişik yazılmalıdır. (Örnek: Evdeki, Benimki)
Şimdi seçenekleri bu kurallar ışığında inceleyelim:
- A) Öyle çok çalıştıki sınavdan yüksek aldı.
- Buradaki "ki", "çalıştı" fiilinden sonra gelerek iki cümleyi (Öyle çok çalıştı + sınavdan yüksek aldı) birbirine bağlıyor gibi görünüyor.
- "Ki"yi cümleden çıkarıp okuyalım: "Öyle çok çalıştı sınavdan yüksek aldı." Anlam bozulmuyor, sadece bağlaç eksikliği hissediliyor. Bu durumda "ki"nin ayrı yazılması gereken bir bağlaç olduğunu anlıyoruz.
- Ancak cümlede "çalıştıki" şeklinde bitişik yazılmıştır. Bu, yanlış bir kullanımdır. Doğrusu "çalıştı ki" olmalıdır.
- B) Biliyorum ki bu işin üstesinden geleceksin.
- Buradaki "ki"yi cümleden çıkaralım: "Biliyorum bu işin üstesinden geleceksin." Cümlenin anlamı bozulmuyor.
- Bu durumda "ki" bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
- C) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
- Buradaki "-ki"yi cümleden çıkaralım: "Ev hesap çarşıya uymaz." Cümlenin anlamı tamamen bozuluyor ve anlamsız hale geliyor.
- Ayrıca "evdeki" kelimesine "-ler" ekini getirebiliyoruz: "evdekiler" (evde olanlar). Bu da "-ki"nin bir ek olduğunu gösterir.
- Bu "-ki" sıfat yapan ektir ("hangi hesap?" sorusuna "evdeki hesap" cevabını verir) ve kelimeye bitişik yazılması doğrudur.
- D) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
- Buradaki "ki"yi cümleden çıkaralım: "Duydum unutmuşsun gözlerimin rengini." Cümlenin anlamı bozulmuyor.
- Bu durumda "ki" bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "ki" bağlacının yanlış yazıldığı cümlenin A seçeneği olduğunu görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
