Bir nöronda "ya hep ya hiç" kuralı geçerlidir. Bu kurala göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İmpuls şiddeti uyartı şiddetine bağlı olarak değişir
B) Eşik değerin altındaki uyartılar da impuls oluşturur
C) Eşik değeri aşan tüm uyartılar aynı şiddette impuls oluşturur
D) İmpuls şiddeti uyartı süresine bağlıdır
Nöronlarda "ya hep ya hiç" kuralı, sinir sisteminin temel çalışma prensiplerinden biridir. Bu kuralı adım adım inceleyelim:
- "Ya Hep Ya Hiç" Kuralının Anlamı:
Bu kural, bir nöronun (sinir hücresinin) belirli bir eşik değere ulaştığında ya tam şiddetinde bir impuls (sinirsel uyartı) oluşturduğunu ya da hiçbir impuls oluşturmadığını ifade eder. Yani, nöron ya tam kapasiteyle ateşlenir ya da hiç ateşlenmez; ara bir durum söz konusu değildir.
- Eşik Değer (Threshold Value):
Bir nöronun impuls oluşturabilmesi için uyarılması gereken minimum uyartı şiddetidir. Bu değer, nöronun tepki vermesi için gerekli olan en düşük enerji seviyesidir.
- Eşik Değerin Altındaki Uyartılar:
Eşik değerin altındaki herhangi bir uyartı, ne kadar güçlü olursa olsun, bir impuls oluşturamaz. Nöron bu uyartılara tepki vermez.
- Eşik Değeri Aşan Uyartılar:
Bir uyartı eşik değere ulaştığında veya eşik değeri aştığında, nöron her zaman aynı şiddette bir impuls oluşturur. Uyartının eşik değeri ne kadar aştığı, oluşan impulsun şiddetini değiştirmez. Sadece impulsun oluşup oluşmamasını belirler.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- A) İmpuls şiddeti uyartı şiddetine bağlı olarak değişir:
Bu ifade "ya hep ya hiç" kuralına aykırıdır. Eşik değeri aşan uyartılar, uyartı şiddeti artsa bile her zaman aynı şiddette impuls oluşturur. Dolayısıyla A seçeneği yanlıştır.
- B) Eşik değerin altındaki uyartılar da impuls oluşturur:
Bu ifade de yanlıştır. Kurala göre, eşik değerin altındaki hiçbir uyartı impuls oluşturamaz. Nöron ancak eşik değere ulaşıldığında tepki verir.
- C) Eşik değeri aşan tüm uyartılar aynı şiddette impuls oluşturur:
Bu ifade, "ya hep ya hiç" kuralının tam tanımıdır. Bir uyartı eşik değere ulaştığında veya onu aştığında, nöron her zaman maksimum ve sabit şiddette bir impuls üretir. Uyartının eşik değeri ne kadar aştığı, impulsun şiddetini artırmaz. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
- D) İmpuls şiddeti uyartı süresine bağlıdır:
İmpulsun şiddeti, uyartının süresine bağlı değildir. Bir impulsun şiddeti sabittir. Uyartının süresi veya şiddeti, impulsun frekansını (birim zamandaki impuls sayısını) etkileyebilir ancak tek bir impulsun şiddetini değiştirmez. Dolayısıyla D seçeneği yanlıştır.
Cevap C seçeneğidir.
