Kip kayması örnekleri Test 2

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-miş'li geçmiş zaman kipi, başka bir zaman anlamı taşımaktadır?

A) Ahmet dün okula gelmemiş.
B) Yarın sınav olacağımızı duymuş.
C) Çocukken bu parka sık sık gelmişiz.
D) Annem yemekleri çok güzel yapmış.

Bu soruda, "-miş"li geçmiş zaman kipinin (duyulan geçmiş zaman) normalde geçmişte yaşanan ve başkasından öğrenilen veya sonradan fark edilen eylemleri anlatmasının dışında, farklı bir zaman anlamı taşıdığı cümleyi bulmamız isteniyor.

"-miş"li Geçmiş Zamanın Temel Anlamı: Bu kip, genellikle konuşanın doğrudan şahit olmadığı, sonradan öğrendiği veya fark ettiği geçmişteki bir olayı anlatır. Örneğin: "Yağmur yağmış." (Yağdığını sonradan fark ettim veya birinden duydum.)

Ancak "-miş" kipi, bazen bu temel anlamının dışına çıkarak farklı zaman anlamları da taşıyabilir. Özellikle gelecek zaman veya şimdiki zamanla ilgili bir farkındalık/şaşkınlık anlamı katabilir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Ahmet dün okula gelmemiş.

  Burada "gelmemiş" fiili, Ahmet'in "dün" (geçmişte) okula gelmediğini, konuşanın bunu sonradan öğrendiğini veya fark ettiğini belirtir. Kip, kendi temel geçmiş zaman anlamında kullanılmıştır.

• B) Yarın sınav olacağımızı duymuş.

  Buradaki "-miş" eki "duymuş" fiilindedir. "Duymak" eylemi geçmişte gerçekleşmiştir. Ancak duyulan şeyin içeriği "yarın sınav olacağımız" yani gelecek zamanla ilgilidir. Bu cümledeki "-miş" kipi, geçmişte gerçekleşen bir eylemi anlatsa da, bu eylemin konusunun ve dolayısıyla cümlenin genel anlamının geleceğe yönelik bir bilgi taşıması nedeniyle, farklı bir zaman anlamı (gelecek zamanla bağlantılı bir durum) ifade etmektedir. Bu, "-miş" kipinin bazen gelecekle ilgili planları, kesinleşmiş durumları veya geleceğe yönelik bilgileri aktaran bir bağlamda kullanılmasına benzer.

• C) Çocukken bu parka sık sık gelmişiz.

  "Gelmişiz" fiili, "çocukken" (geçmişte) sık sık yapılan bir eylemi anlatır. Kip, kendi temel geçmiş zaman anlamında kullanılmıştır.

• D) Annem yemekleri çok güzel yapmış.

  "Yapmış" fiili, annenin yemekleri "geçmişte" yaptığını ve konuşanın bunu sonradan fark ettiğini veya tattığını belirtir. Kip, kendi temel geçmiş zaman anlamında kullanılmıştır.

Görüldüğü gibi, A, C ve D seçeneklerinde "-miş" kipi doğrudan geçmişteki bir olayı anlatırken, B seçeneğinde "-miş" kipiyle çekimlenmiş fiil (duymuş) geçmişte gerçekleşse de, aktardığı bilgi (sınavın yarın olacağı) geleceğe yöneliktir. Bu durum, "-miş" kipinin cümleye kattığı zaman anlamını farklılaştırmaktadır.

Cevap B seçeneğidir.