Bir gölde yaşayan alg popülasyonu anormal şekilde artış göstermiştir. Suyun rengi yeşile dönmüş ve sudaki çözünmüş oksijen miktarı azalmıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Asit yağmurları
B) Biyolojik birikim
C) Ötrofikasyon
D) Ozon tabakasının incelmesi
Sevgili öğrenciler, bu soruda bir göldeki alg popülasyonunun anormal artışı, suyun yeşile dönmesi ve çözünmüş oksijen miktarının azalması gibi belirtilerle karşılaşıyoruz. Bu durumun temel nedenini bulmak için seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Asit yağmurları: Asit yağmurları, atmosferdeki kükürt dioksit ($SO_2$) ve azot oksitler ($NO_x$) gibi kirleticilerin su buharıyla birleşerek asidik hale gelmesi ve yağmur olarak yeryüzüne düşmesidir. Bu durum, göl ve nehirlerin pH değerini düşürerek sudaki canlılara zarar verir, ancak doğrudan alg popülasyonunda anormal bir artışa neden olmaz. Aksine, birçok canlı türünün yaşamını olumsuz etkiler ve biyolojik çeşitliliği azaltabilir.
- B) Biyolojik birikim: Biyolojik birikim (biyoakümülasyon), bir canlının vücudunda çevreden aldığı toksik maddelerin zamanla birikmesidir. Bu durum, besin zinciri boyunca bu maddelerin konsantrasyonunun artmasına (biyomagnifikasyon) yol açabilir. Ancak sorudaki alg artışı ve oksijen azalması durumuyla doğrudan ilgili değildir; bu daha çok kirleticilerin canlılardaki etkileriyle ilgilidir.
- C) Ötrofikasyon: Ötrofikasyon, bir su ekosistemine (göl, nehir, deniz vb.) azot ve fosfor gibi besin maddelerinin aşırı miktarda girişi sonucu meydana gelen bir süreçtir. Bu besin maddeleri genellikle tarımsal gübreler, evsel atıklar veya endüstriyel deşarjlar yoluyla suya karışır. Bu besin maddeleri, alg ve diğer su bitkilerinin hızla çoğalmasına (alg patlaması veya su çiçeği) neden olur. Soruda belirtilen "alg popülasyonu anormal şekilde artış göstermiştir" ve "suyun rengi yeşile dönmüş" ifadeleri tam da bu durumu anlatır. Algler öldüğünde, suyun dibine çökerler ve ayrıştırıcı bakteriler tarafından parçalanırlar. Bu ayrıştırma süreci sırasında bakteriler sudaki çözünmüş oksijeni yoğun bir şekilde tüketirler. Bu da "sudaki çözünmüş oksijen miktarı azalmıştır" ifadesini açıklar. Oksijenin azalması, balıklar ve diğer su canlıları için yaşamı tehdit eden bir durumdur ve toplu ölümlere yol açabilir.
- D) Ozon tabakasının incelmesi: Ozon tabakası, Dünya'yı Güneş'ten gelen zararlı ultraviyole (UV) ışınlarından koruyan atmosferin bir katmanıdır. Bu tabakanın incelmesi, yeryüzüne ulaşan UV ışınlarının miktarını artırır. Bu durum, cilt kanseri riskini artırma, bitkilere ve deniz ekosistemlerine zarar verme gibi etkilere sahiptir, ancak göllerdeki alg patlaması ve oksijen azalmasıyla doğrudan bir bağlantısı yoktur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, soruda verilen tüm belirtiler (alg artışı, suyun yeşile dönmesi, çözünmüş oksijenin azalması) ötrofikasyon sürecinin tipik özellikleridir.
Cevap C seçeneğidir.
