Sevgili öğrenciler, bu soru kalıtım konusundaki temel kavramlardan birini anlamamızı istiyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Soruda Verilen Tanım: Soruda, bir karakter için iki farklı alel genin bulunduğu ve bu genlerden birinin diğerinin özelliğini bastırarak kendi özelliğini gösterebildiği belirtiliyor. Ayrıca, bastırılan genin özelliğinin ancak homozigot durumda ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.
- Bu Tanımın Anlamı: Bu ifade, genetik biliminde çok sık karşılaştığımız bir durumu anlatır. Bir genin (alelin) varlığı, diğer genin (alelin) etkisini tamamen gizliyorsa, bu duruma "baskınlık" denir. Gizlenen gene "çekinik", gizleyen gene ise "baskın" denir. Çekinik özellik, ancak canlının her iki aleli de çekinik olduğunda (yani homozigot çekinik durumda) ortaya çıkar. Eğer baskın alel varsa, çekinik alelin özelliği fenotipte (dış görünüşte) görülmez.
- Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) Eksik baskınlık: Bu durumda, heterozigot bireylerde her iki alelin de etkisi tam olarak görülmez; bunun yerine, iki alelin özelliklerinin arasında bir ara fenotip ortaya çıkar (örneğin, kırmızı ve beyaz çiçeğin pembe çiçek vermesi). Bu, sorudaki tanıma uymuyor.
- B) Eş baskınlık: Bu durumda, heterozigot bireylerde her iki alelin de özelliği fenotipte tam ve bağımsız olarak ortaya çıkar (örneğin, insanlarda AB kan grubu). Bu da sorudaki tanıma uymuyor.
- C) Çok alellilik: Bu, bir karakterin kalıtımında ikiden fazla alelin bulunması durumudur (örneğin, insanlarda kan gruplarını belirleyen A, B, 0 alelleri). Bu bir baskınlık ilişkisi türü değil, alel sayısı ile ilgili bir durumdur ve sorudaki tanıma uymuyor.
- D) Tam baskınlık: Bu durum, bir alelin (baskın alel) diğer alelin (çekinik alel) etkisini tamamen bastırarak kendi özelliğini fenotipte göstermesi ve çekinik alelin özelliğinin ancak homozigot durumda ortaya çıkmasıdır. Soruda yapılan tanım, tam olarak bu durumu açıklamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, soruda tanımlanan kavram "Tam baskınlık"tır.
Cevap D seçeneğidir.
