Coğrafya öğretmeni, Türkiye'deki dağ oluşumu hareketlerini anlatırken jeoloji ders kitabı, üniversite profesörlerinin hazırladığı sunumlar ve internet sitelerindeki bilgilendirici yazılardan yararlanmaktadır.
Öğretmenin kullandığı bu kaynakların ortak özelliği nedir?
A) Hepsi birinci elden kaynaktır
B) Hepsi ikinci elden kaynaktır
C) Hepsi sözlü kaynaktır
D) Hepsi görsel kaynaktır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir coğrafya öğretmeninin ders anlatırken kullandığı kaynakların ortak özelliğini bulmamız isteniyor. Öncelikle kaynak türlerini hatırlayalım:
- Birinci Elden Kaynak (Primary Source): Bir olayın yaşandığı döneme ait, olayı bizzat yaşayan veya gözlemleyen kişiler tarafından oluşturulmuş, ham ve orijinal bilgiler içeren kaynaklardır. Örneğin; günlükler, mektuplar, anılar, resmi belgeler, fotoğraflar, arkeolojik buluntular, orijinal bilimsel araştırma makaleleri.
- İkinci Elden Kaynak (Secondary Source): Birinci elden kaynakları yorumlayan, analiz eden, özetleyen veya değerlendiren kaynaklardır. Olayın üzerinden belirli bir zaman geçtikten sonra, birinci elden kaynaklardan yararlanılarak oluşturulurlar. Örneğin; ders kitapları, ansiklopediler, biyografiler, tarih kitapları, eleştirel makaleler, belgeseller.
Şimdi öğretmenin kullandığı kaynakları tek tek inceleyelim:
- Jeoloji ders kitabı: Ders kitapları, genellikle birçok farklı birincil ve ikincil kaynaktan derlenmiş, özetlenmiş ve yorumlanmış bilgileri bir araya getirir. Bu nedenle, bir ders kitabı ikinci elden kaynaktır.
- Üniversite profesörlerinin hazırladığı sunumlar: Profesörler, kendi orijinal araştırmalarını sunmadıkları sürece (ki bu durumda birinci elden olabilir), genellikle mevcut bilgileri derler, özetler ve yorumlarlar. Özellikle "dağ oluşumu hareketlerini anlatırken" kullanıldığı belirtildiğinden, bu sunumların genel bilgileri derleyip yorumladığı varsayılır. Bu da onları ikinci elden kaynak yapar.
- İnternet sitelerindeki bilgilendirici yazılar: İnternet sitelerindeki bilgilendirici yazılar da genellikle mevcut bilgileri derleyip basitleştirerek sunar. Orijinal bir araştırma veya gözlem içermezler. Bu nedenle, ikinci elden kaynaktır.
Gördüğümüz gibi, öğretmenin kullandığı tüm kaynaklar, başka kaynaklardan derlenmiş, yorumlanmış ve özetlenmiş bilgiler içerir. Bu da onların ortak özelliğinin "ikinci elden kaynak" olmaları demektir.
Diğer seçenekleri de kısaca değerlendirelim:
- A) Hepsi birinci elden kaynaktır: Yukarıda açıkladığımız gibi, bu kaynaklar orijinal bilgi üretmez, mevcut bilgiyi yorumlar.
- C) Hepsi sözlü kaynaktır: Ders kitabı ve internet yazıları yazılı kaynaklardır. Sunumlar görsel ve yazılı materyaller içerir.
- D) Hepsi görsel kaynaktır: Ders kitabı ve internet yazıları ağırlıklı olarak yazılıdır. Sunumlar görsel içerse de, bu onların temel ortak özelliği değildir.
Bu durumda, tüm kaynakların ortak özelliği ikinci elden kaynak olmalarıdır.
Cevap B seçeneğidir.
