Bazı tohumların çimlenebilmesi için soğuk, ışık veya mekanik zarar gibi dış etkenlere ihtiyaç duymasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tohum kabuğundaki absisik asit konsantrasyonunun azalması
B) Oksin üretiminin artması
C) Sitokinin sentezinin hızlanması
D) Etilen gazının salınması
Bazı tohumların çimlenebilmesi için soğuk, ışık veya mekanik zarar gibi dış etkenlere ihtiyaç duyması, tohumun uygun olmayan koşullarda çimlenmesini engelleyen bir adaptasyondur. Bu duruma "tohum dormansisi" (uyku hali) denir. Bu dormansinin temelinde bitki hormonları arasındaki denge yatar.
- Tohum Dormansisi ve Hormonlar: Tohumların uyku halinde kalmasını sağlayan en önemli bitki hormonu absisik asittir (ABA). Yüksek absisik asit konsantrasyonu, tohumun çimlenmesini engeller ve dormansiyi sürdürür.
- Dış Etkenlerin Rolü: Soğuk (stratifikasyon), ışık veya tohum kabuğuna gelen mekanik zarar (skarifikasyon) gibi dış etkenler, tohumun içindeki hormonal dengeyi değiştirerek dormansiyi kırar. Bu etkenler, genellikle absisik asit (ABA) seviyesinin azalmasına veya çimlenmeyi teşvik eden giberellin gibi hormonların sentezinin artmasına neden olur.
- Absisik Asit Azalması: Özellikle soğuk ve ışık gibi çevresel sinyaller, tohum kabuğundaki veya embriyodaki absisik asit miktarının azalmasına yol açar. Absisik asit azaldığında, çimlenmeyi engelleyici etki ortadan kalkar ve tohum çimlenmeye hazır hale gelir. Mekanik zarar da tohum kabuğunun geçirgenliğini artırarak su ve oksijen alımını kolaylaştırır ve bazen ABA'nın yıkanmasına veya etkisinin azalmasına yardımcı olur.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- B) Oksin üretiminin artması: Oksinler genellikle hücre uzaması ve büyüme ile ilişkilidir, ancak tohum dormansisinin kırılmasında birincil rolü absisik asit kadar belirgin değildir.
- C) Sitokinin sentezinin hızlanması: Sitokininler hücre bölünmesini teşvik eder ve bazı durumlarda dormansiyi kırabilir, ancak absisik asit konsantrasyonunun azalması kadar temel ve yaygın bir mekanizma değildir.
- D) Etilen gazının salınması: Etilen, bazı tohumlarda çimlenmeyi teşvik edebilir, özellikle stres koşullarında veya belirli türlerde, ancak bu, soğuk, ışık veya mekanik zarar gibi dış etkenlere genel bir yanıt olarak absisik asit azalması kadar evrensel bir neden değildir.
Bu nedenle, tohumların çimlenebilmesi için dış etkenlere ihtiyaç duymasının temel nedeni, bu etkenlerin tohum kabuğundaki absisik asit konsantrasyonunu azaltarak çimlenmeyi engelleyici etkiyi ortadan kaldırmasıdır.
Cevap A seçeneğidir.
