Düz bir yolda 5 m/s sabit hızla giden bisikletli, bisikletin pedallarına daha fazla kuvvet uygulayarak hızını artırmaya başlıyor. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Bisikletin ivmesi sıfırdır.Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım. Fizikte hareket ve kuvvet arasındaki ilişkiyi anlamak çok önemlidir.
Soruda başlangıçta bisikletlinin 5 m/s sabit hızla gittiği belirtiliyor. Bu, bisikletlinin hızının değişmediği anlamına gelir. Ancak daha sonra bisikletli pedallara daha fazla kuvvet uygulayarak hızını artırmaya başlıyor. İşte bu "hızını artırmaya başlaması" ifadesi, sorunun kilit noktasıdır.
Fizikte, bir cisim sabit hızla hareket ediyorsa (yani hızı ve yönü değişmiyorsa), o cismin ivmesi sıfırdır ($a = 0$). Newton'un İkinci Hareket Yasası'na göre, net kuvvet ($F_{net}$) kütle ($m$) ile ivmenin ($a$) çarpımına eşittir: $F_{net} = m \cdot a$. Eğer ivme sıfırsa, net kuvvet de sıfır olur ($F_{net} = m \cdot 0 = 0$).
Soruda bisikletlinin "hızını artırmaya başladığı" söyleniyor. Hızın artması, bisikletlinin hızının değiştiği anlamına gelir. Hızdaki bu değişim, bir ivmenin var olduğu anlamına gelir ($a \neq 0$). Eğer bir cismin ivmesi sıfırdan farklıysa, Newton'un İkinci Yasası'na göre o cisim üzerinde sıfırdan farklı bir net kuvvet ($F_{net} \neq 0$) etki ediyor demektir. Yani, bisikletli hızını artırıyorsa, bisikletin hareket yönünde bir net kuvvet vardır.
Bisikletli hızını artırdığı için hızı değişmektedir. Hız değişimi demek, ivmenin var olması demektir. Dolayısıyla ivme sıfır değildir. Bu seçenek yanlıştır.
Eğer net kuvvet sıfır olsaydı, bisikletin ivmesi de sıfır olurdu ve bisiklet sabit hızla hareket etmeye devam ederdi. Ancak bisikletli hızını artırıyor. Bu nedenle net kuvvet sıfır değildir. Bu seçenek yanlıştır.
Bu seçenekteki "Bisikletin hızı değişmediği için" ifadesi yanlıştır. Soru metninde bisikletlinin "hızını artırmaya başladığı" açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla bu seçenek yanlıştır.
Bisikletli hızını artırdığı için bir ivmeye sahiptir ($a \neq 0$). Newton'un İkinci Yasası'na göre ($F_{net} = m \cdot a$), ivme sıfırdan farklı olduğunda, cisim üzerindeki net kuvvet de sıfırdan farklı olmak zorundadır. Bu seçenek doğrudur.
Cevap D seçeneğidir.