Bir mikroorganizma türü üzerinde yapılan deneyde, ortamda hem ışık hem de kükürt bileşikleri bulunduğunda, bu mikroorganizmanın öncelikle ışık enerjisini kullandığı gözlemlenmiştir. Işık ortamdan çıkarıldığında ise kükürt bileşiklerini oksitleyerek enerji üretmeye devam etmiştir.
Bu mikroorganizma için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım. Sorudaki bilgileri dikkatlice okumak ve biyolojideki temel enerji üretim mekanizmalarını hatırlamak, çözüme ulaşmamızı sağlayacaktır.
Sorunun ilk cümlesinde, ortamda hem ışık hem de kükürt bileşikleri bulunduğunda, mikroorganizmanın öncelikle ışık enerjisini kullandığı belirtiliyor. Canlıların ışık enerjisini kullanarak kendi besinlerini üretme sürecine fotosentez denir. Bu bilgi, mikroorganizmanın fotosentez yapma yeteneğine sahip olduğunu açıkça gösterir.
Sorunun devamında, ışık ortamdan çıkarıldığında mikroorganizmanın kükürt bileşiklerini oksitleyerek enerji üretmeye devam ettiği ifade ediliyor. Canlıların inorganik maddeleri (burada kükürt bileşikleri) oksitleyerek elde ettikleri kimyasal enerjiyi kullanarak besin üretme sürecine ise kemosentez denir. Bu bilgi de mikroorganizmanın kemosentez yapma yeteneğine sahip olduğunu kanıtlar.
Yukarıdaki iki gözlemi birleştirdiğimizde, bu mikroorganizmanın hem ışık enerjisini (fotosentez) hem de kimyasal enerjiyi (kemosentez) kullanarak enerji üretebildiğini anlıyoruz. Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
A) Sadece fotosentez yapar: Bu ifade yanlıştır. Çünkü ışık ortamdan çıkarıldığında kükürt bileşiklerini kullanarak enerji üretebildiği, yani kemosentez yapabildiği gözlemlenmiştir.
B) Sadece kemosentez yapar: Bu ifade de yanlıştır. Çünkü ortamda ışık varken öncelikle ışık enerjisini kullandığı, yani fotosentez yapabildiği belirtilmiştir.
C) Hem fotosentez hem kemosentez yapabilir: Bu ifade doğrudur. Deney sonuçları, mikroorganizmanın hem ışık enerjisini (fotosentez) hem de kimyasal enerji kaynaklarını (kemosentez) kullanabildiğini açıkça göstermektedir.
D) Fotosentez yapamaz: Bu ifade yanlıştır. Ortamda ışık varken ışık enerjisini kullandığı açıkça belirtilmiştir, bu da fotosentez yapabildiği anlamına gelir.
Bu durumda, mikroorganizmanın hem fotosentez hem de kemosentez yapabildiği kesinlikle doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.
