5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili ifade belirtisiz isim tamlaması değildir?
A) Şehir merkezi trafiğe kapatıldı.
B) Yazarın son romanı çok satıldı.
C) Kış mevsimi erken geldi bu yıl.
D) Çocuk parkı yenilendi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, altı çizili ifadelerin hangisinin belirtisiz isim tamlaması olmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle, belirtisiz isim tamlamasının ne olduğunu hatırlayalım:
- Belirtisiz isim tamlaması, iki isimden oluşan bir söz grubudur.
- Birinci isim (tamlayan) ek almaz.
- İkinci isim (tamlanan) ise "-ı, -i, -u, -ü" iyelik eklerinden birini alır.
- Tamlamaya "ne?" sorusunu sorduğumuzda cevap alabiliriz. Genellikle yeni bir kavram veya varlık adı oluşturur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Şehir merkezi trafiğe kapatıldı.
- "Şehir" kelimesi ek almamış (tamlayan).
- "Merkezi" kelimesi "-i" iyelik ekini almış (tamlanan).
- "Ne merkezi?" diye sorduğumuzda "şehir merkezi" cevabını alırız.
- Bu ifade, belirtisiz isim tamlamasıdır.
- B) Yazarın son romanı çok satıldı.
- Burada altı çizili ifade sadece "romanı" kelimesidir.
- "Romanı" kelimesi tek başına bir tamlama değildir. Bu kelime, "yazarın romanı" şeklindeki belirtili isim tamlamasının tamlananıdır. "Yazarın" kelimesi tamlayan ekini (-ın) almıştır, "romanı" kelimesi ise iyelik ekini (-ı) almıştır.
- Altı çizili kısım sadece "romanı" olduğu için, bu bir tamlama değil, bir tamlamanın sadece ikinci ögesidir.
- Bu ifade, belirtisiz isim tamlaması değildir.
- C) Kış mevsimi erken geldi bu yıl.
- "Kış" kelimesi ek almamış (tamlayan).
- "Mevsimi" kelimesi "-i" iyelik ekini almış (tamlanan).
- "Ne mevsimi?" diye sorduğumuzda "kış mevsimi" cevabını alırız.
- Bu ifade, belirtisiz isim tamlamasıdır.
- D) Çocuk parkı yenilendi.
- "Çocuk" kelimesi ek almamış (tamlayan).
- "Parkı" kelimesi "-ı" iyelik ekini almış (tamlanan).
- "Ne parkı?" diye sorduğumuzda "çocuk parkı" cevabını alırız.
- Bu ifade, belirtisiz isim tamlamasıdır.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerindeki altı çizili ifadeler belirtisiz isim tamlamasıyken, B seçeneğindeki "romanı" kelimesi tek başına bir tamlama değildir; bir belirtili isim tamlamasının tamlananıdır.
Cevap B seçeneğidir.
