1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül yanlış kullanılmıştır?
A) Kitap okumayı sever; film izlemekten hoşlanmazdı.
B) Ankara'dan geldi; İstanbul'a gitti.
C) Elma, armut; muz, çilek aldık.
D) Ödevini bitirdi; sonra dışarı çıktı.
Noktalı virgülün doğru kullanımını anlamak için öncelikle ne işe yaradığına ve hangi durumlarda kullanıldığına bir göz atalım.
- Noktalı Virgülün Görevleri: Noktalı virgül (;) genellikle iki temel amaçla kullanılır:
- 1. Bağımsız Cümleleri Birleştirmek: Birbirleriyle anlamca ilişkili ancak yapısal olarak bağımsız olan cümleleri birleştirmek için kullanılır. Bu cümleler genellikle "ve", "ama", "fakat", "çünkü" gibi bağlaçlarla da bağlanabilir, ancak noktalı virgül daha güçlü bir bağlantı kurar.
- 2. Virgülle Ayrılmış Öğeleri Gruplandırmak: Virgüllerle ayrılmış öğelerin bulunduğu sıralamalarda, karışıklığı önlemek amacıyla daha büyük gruplar oluşturmak için kullanılır. Özellikle farklı kategorilere ait öğeler sıralanırken işe yarar.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Kitap okumayı sever; film izlemekten hoşlanmazdı. Bu cümlede noktalı virgül doğru kullanılmıştır. İki bağımsız cümle (kitap okumayı sever ve film izlemekten hoşlanmazdı) anlamca ilişkilidir ve noktalı virgül ile bağlanmıştır.
- B) Ankara'dan geldi; İstanbul'a gitti. Bu cümlede de noktalı virgül doğru kullanılmıştır. Yine iki bağımsız cümle (Ankara'dan geldi ve İstanbul'a gitti) anlamca ilişkilidir ve noktalı virgül ile bağlanmıştır.
- C) Elma, armut; muz, çilek aldık. Bu cümlede noktalı virgül yanlış kullanılmıştır. Burada meyveler virgülle ayrılmış ve gruplandırılmak istenmiş. Ancak aynı türden (meyve) öğeler sıralanırken noktalı virgül kullanılmasına gerek yoktur. Sadece virgül kullanılması yeterlidir. Doğrusu "Elma, armut, muz, çilek aldık." şeklinde olmalıdır. Eğer farklı kategorilerde ürünler sıralansaydı (örneğin, meyveler ve sebzeler) o zaman noktalı virgül kullanılabilirdi.
- D) Ödevini bitirdi; sonra dışarı çıktı. Bu cümlede noktalı virgül doğru kullanılmıştır. İki bağımsız cümle (Ödevini bitirdi ve sonra dışarı çıktı) anlamca ilişkilidir ve noktalı virgül ile bağlanmıştır.
Bu nedenle, noktalı virgülün yanlış kullanıldığı seçenek C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
