Boğazların Türkiye'nin coğrafi konumu açısından önemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Askeri strateji açısından önemlidir
B) Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler için tek çıkış noktasıdır
C) İklim üzerinde belirleyici rol oynar
D) Uluslararası deniz ticaretinde kritik bir konuma sahiptir
Türkiye'nin coğrafi konumu, özellikle de İstanbul ve Çanakkale Boğazları (Türk Boğazları), dünya üzerinde eşsiz bir öneme sahiptir. Bu boğazlar, sadece Türkiye için değil, bölgesel ve küresel ölçekte de stratejik, ekonomik ve siyasi açıdan büyük bir rol oynar. Şimdi sorudaki seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Askeri strateji açısından önemlidir: Bu ifade doğrudur. Türk Boğazları, Karadeniz'i Akdeniz'e bağlayan tek deniz yoludur. Bu durum, özellikle Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin donanmaları için hayati bir geçiş noktası olmasının yanı sıra, küresel güçlerin de bölgedeki askeri varlıklarını sürdürmeleri açısından stratejik bir öneme sahiptir. Boğazların kontrolü ve geçiş rejimleri (Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile düzenlenmiştir), askeri dengeler üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir.
- B) Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler için tek çıkış noktasıdır: Bu ifade de doğrudur. Rusya, Ukrayna, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan gibi Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler, açık denizlere ve dünya okyanuslarına ulaşmak için zorunlu olarak Türk Boğazları'nı kullanmak zorundadır. Bu boğazlar onlar için adeta bir "nefes borusu" niteliğindedir.
- C) İklim üzerinde belirleyici rol oynar: Bu ifade yanlıştır. Boğazlar, dar su yollarıdır ve Karadeniz ile Marmara/Ege Denizi arasında su alışverişini sağlasa da, Türkiye'nin veya geniş bir bölgenin iklimi üzerinde "belirleyici" bir rol oynamazlar. İklim, daha çok enlem, yükselti, büyük su kütlelerine (Akdeniz, Karadeniz gibi) yakınlık, hakim rüzgarlar ve dağ sıraları gibi coğrafi faktörler tarafından belirlenir. Boğazların kendisi, iklimi belirleyen ana unsurlardan biri değildir; daha ziyade bir iklim bölgesinin içinde yer alan bir coğrafi özelliktir.
- D) Uluslararası deniz ticaretinde kritik bir konuma sahiptir: Bu ifade de doğrudur. Türk Boğazları, Karadeniz havzasındaki ülkelerin petrol, doğal gaz, tahıl, demir-çelik gibi ürünlerini dünya pazarlarına ulaştırdığı önemli bir ticaret yoludur. Aynı zamanda, Akdeniz'den Karadeniz'e yapılan taşımacılık için de vazgeçilmezdir. Bu nedenle, uluslararası deniz ticaretinde yoğun bir trafiğe ve kritik bir öneme sahiptir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Türk Boğazları'nın iklim üzerinde belirleyici bir rol oynadığı iddiası doğru değildir.
Cevap C seçeneğidir.
