Geleneksel Türk tiyatrosunun önemli türlerinden biri olan ve genellikle belli tiplerin (Kavuklu, Pişekâr gibi) doğaçlama yaptığı, güldürü ögesinin ön planda olduğu oyun türü hangisidir?
A) Meddah
B) Karagöz
C) Orta oyunu
D) Kukla
Sevgili öğrenciler, bu soruda geleneksel Türk tiyatrosunun önemli bir türünü, özellikleriyle birlikte tanımamız isteniyor. Soruda verilen anahtar kelimeler şunlar:
- Belli tiplerin (Kavuklu, Pişekâr gibi) olması
- Doğaçlama yapılması
- Güldürü ögesinin ön planda olması
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Meddah: Meddah, tek kişilik bir gösteridir. Meddah, bir sandalyeye oturarak veya ayakta, farklı karakterlerin taklitlerini yaparak hikayeler anlatır. Bu gösteride Kavuklu ve Pişekâr gibi tipler yoktur ve bir sahne oyunu şeklinde değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- B) Karagöz: Karagöz, bir gölge oyunudur. Deriden yapılmış figürlerin bir perdeye yansıtılmasıyla oynanır. Başlıca karakterleri Karagöz ve Hacivat'tır. Canlı oyuncular tarafından doğaçlama yapılan bir sahne oyunu değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- C) Orta oyunu: Orta oyunu, açık alanda veya özel olarak hazırlanmış bir meydanda (palanga) canlı oyuncularla oynanan bir tiyatro türüdür. Bu oyunun en bilinen ve merkezi karakterleri Kavuklu (oyunun baş komiği) ve Pişekâr (oyunu başlatan, düzenleyen ve yönlendiren kişi) gibi tiplerdir. Oyunun temel özelliği, önceden yazılmış bir metne bağlı kalmadan, oyuncuların büyük ölçüde doğaçlama yapmasıdır. Yanlış anlamalar, söz oyunları ve fiziksel komedi ile güldürü ögesi ön plandadır. Soruda belirtilen tüm özellikler Orta oyunu'na uymaktadır.
- D) Kukla: Kukla, iplerle veya elle hareket ettirilen cansız figürlerle yapılan bir gösteridir. Canlı oyuncuların doğaçlama yaptığı bir tür değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, soruda bahsedilen özellikler (Kavuklu ve Pişekâr gibi tipler, doğaçlama, güldürü ögesi) en iyi şekilde Orta oyununu tanımlamaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
