Sevgili öğrenciler, bu soruda bir dizede kullanılan edebî sanatı bulmamız isteniyor. Dizeyi dikkatlice inceleyelim ve seçenekleri tek tek değerlendirerek doğru cevaba ulaşalım.
- Dizeyi Anlayalım: "Gözlerin iki derin kuyu gibi içime bakıyor." dizesinde, şair sevgilisinin gözlerini "iki derin kuyu"ya benzetiyor. Burada bir benzetme ilişkisi kurulduğunu hemen fark ediyoruz.
- Teşbih (Benzetme) Nedir? Teşbih, aralarında farklılıklar bulunan iki şeyden, zayıf olanın (benzeyen) güçlü olana (kendisine benzetilen) ortak bir özellik bakımından benzetilmesidir. Genellikle "gibi, kadar, sanki, misali" gibi benzetme edatları kullanılır. Teşbihin dört temel unsuru vardır: benzeyen, kendisine benzetilen, benzetme edatı ve benzetme yönü.
- Dizedeki Teşbih Unsurları:
- Benzeyen: Gözler (Benzetilen, zayıf olan)
- Kendisine Benzetilen: İki derin kuyu (Benzetilenin benzetildiği, güçlü olan)
- Benzetme Edatı: gibi (Benzetme ilişkisini kuran kelime)
- Benzetme Yönü: Derinlik, etkileyicilik, içine çekicilik (Gözlerin ve kuyunun ortak özelliği)
- Bu dizede, gözlerin derinliği ve etkisi, derin bir kuyunun çekiciliği ve gizemiyle karşılaştırılmıştır. "Gibi" edatının kullanılması da bu benzetmeyi açıkça ortaya koymaktadır. Bu nedenle, dizede kullanılan sanat Teşbih'tir.
- Diğer Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması): Bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden, ilgili olduğu başka bir sözcüğün yerine kullanılmasıdır (Örnek: "Sobayı yaktık" yerine "Ocağı yaktık" demek). Bu dizede böyle bir durum yoktur.
- B) Teşhis (Kişileştirme): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana özgü özellikler verilmesidir (Örnek: "Rüzgar fısıldıyordu"). Dizede gözlere insana özgü bir özellik verilmemiştir.
- D) İntak (Konuşturma): İnsan dışındaki varlıkları konuşturma sanatıdır (Örnek: "Ağaç dile geldi"). Dizede herhangi bir varlık konuşturulmamıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, verilen dizede gözler "iki derin kuyu"ya benzetilerek Teşbih sanatı kullanılmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
