Kütlesi 0,5 kg olan bir top, yatay düzleme dik olarak 20 m/s hızla çarpıp aynı hızla geri dönüyor. Topun momentum değişimi kaç kg·m/s'dir?
A) 0Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle momentum değişimi ile ilgili önemli bir fizik problemini adım adım çözeceğiz. Bu tür sorularda yön kavramının ne kadar kritik olduğunu birlikte göreceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Öncelikle momentumun ne olduğunu hatırlayalım. Momentum, bir cismin kütlesi ($m$) ile hızının ($v$) çarpımıdır. Cismin hareket miktarını ve yönünü gösteren vektörel bir büyüklüktür. Formülü $P = m \cdot v$ şeklindedir. Unutmayın, hız vektörel olduğu için momentum da vektöreldir, yani bir yönü vardır.
Momentum değişimi hesaplarken en önemli noktalardan biri, hızın yönünü doğru belirlemektir. Top yatay düzleme dik olarak çarpıp aynı hızla geri döndüğü için, bir yönü pozitif ($+$), diğerini negatif ($-$) kabul etmeliyiz. Genellikle yukarı yönü pozitif kabul etmek yaygın bir yaklaşımdır.
Şimdi soruda verilen değerleri bu yönlere göre yazalım:
Topun çarpma anındaki ilk momentumunu ($P_i$) hesaplayalım:
$P_i = m \cdot v_i$
$P_i = 0,5 \text{ kg} \cdot (-20 \text{ m/s})$
$P_i = -10 \text{ kg} \cdot \text{m/s}$
Buradaki eksi işareti, ilk momentumun aşağı yönde olduğunu gösterir.
Topun geri döndükten sonraki son momentumunu ($P_f$) hesaplayalım:
$P_f = m \cdot v_f$
$P_f = 0,5 \text{ kg} \cdot (+20 \text{ m/s})$
$P_f = +10 \text{ kg} \cdot \text{m/s}$
Buradaki artı işareti, son momentumun yukarı yönde olduğunu gösterir.
Momentum değişimi ($\Delta P$), son momentumdan ilk momentumun çıkarılmasıyla bulunur. Bu çıkarma işlemi vektörel bir çıkarma olduğu için işaretlere dikkat etmeliyiz:
$\Delta P = P_f - P_i$
Şimdi bulduğumuz değerleri yerine koyalım:
$\Delta P = (+10 \text{ kg} \cdot \text{m/s}) - (-10 \text{ kg} \cdot \text{m/s})$
İki eksi işareti yan yana geldiğinde artıya dönüşür:
$\Delta P = 10 \text{ kg} \cdot \text{m/s} + 10 \text{ kg} \cdot \text{m/s}$
$\Delta P = 20 \text{ kg} \cdot \text{m/s}$
Topun momentum değişimi $20 \text{ kg} \cdot \text{m/s}$'dir. Bu pozitif değer, momentum değişiminin yukarı yönde olduğunu gösterir.
Cevap C seçeneğidir.