Eşeyli üreme sürecinde, gametlerin oluşumu sırasında gerçekleşen bazı olaylar, yavruların ebeveynlerinden farklı genetik kombinasyonlara sahip olmasını sağlar. Bu olaylar, tür içi çeşitliliğin temelini oluşturur.
Aşağıdaki olaylardan hangisi, mayoz bölünme sırasında gerçekleşerek gametlerdeki genetik çeşitliliği doğrudan artıran iki temel mekanizmayı doğru bir şekilde ifade eder?
A) Replikasyon ve sitokinez
B) Krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı
C) Mitoz ve döllenme
D) Hücre büyümesi ve farklılaşma
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu çözerken eşeyli üremenin ve mayozun genetik çeşitlilik açısından ne kadar önemli olduğunu hatırlayacağız. Unutmayın, genetik çeşitlilik türlerin hayatta kalma şansını artırır!
Şimdi şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Replikasyon ve sitokinez: Replikasyon, DNA'nın kopyalanmasıdır ve mayoz öncesinde gerçekleşir. Sitokinez ise hücrenin bölünmesidir. Her ikisi de önemli olaylar olmasına rağmen, doğrudan genetik çeşitliliği artıran mekanizmalar değildir. Replikasyon, DNA'yı kopyalar ve sitokinez hücreyi böler, ancak yeni genetik kombinasyonlar oluşturmazlar.
- B) Krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı: İşte aradığımız cevap!
- Krossing-over (Parça değişimi): Mayozun profaz I evresinde homolog kromozomlar arasında gen alışverişi olur. Bu sayede kromozomlar üzerindeki genlerin dizilimi değişir ve yepyeni gen kombinasyonları ortaya çıkar.
- Homolog kromozomların bağımsız dağılımı: Metafaz I evresinde homolog kromozom çiftleri hücrenin ortasına rastgele dizilirler. Anafaz I evresinde ayrılırken hangi kromozomun hangi kutba gideceği tamamen şansa bağlıdır. Bu da gametlerdeki genetik kombinasyonların çeşitliliğini inanılmaz derecede artırır.
- C) Mitoz ve döllenme: Mitoz, eşeysiz üreme ve büyüme için önemlidir ve genetik çeşitlilik oluşturmaz. Döllenme ise farklı bireylerden gelen gametlerin birleşmesiyle çeşitliliği artırır, ancak mayoz bölünme sırasında gerçekleşen bir olay değildir.
- D) Hücre büyümesi ve farklılaşma: Hücre büyümesi, hücrenin hacimce artmasıdır. Farklılaşma ise hücrelerin özelleşerek farklı görevler üstlenmesidir. Bu olaylar, genetik çeşitliliği doğrudan etkilemez.
Gördüğünüz gibi, mayoz bölünme sırasında gerçekleşen krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı, gametlerdeki genetik çeşitliliği doğrudan artıran iki temel mekanizmadır. Bu olaylar sayesinde her bir gamet, ebeveynlerinden farklı bir genetik kombinasyona sahip olur ve bu da tür içi çeşitliliğin temelini oluşturur.
Cevap B seçeneğidir.
