"Hasta olduğundan okula gidemedi." cümlesindeki anlam ilikisini içeren cümle hangisidir?
A) Okula gitmemek için hasta numarası yaptı.
B) Okula gidemeyince hasta hissetti.
C) Hasta olmamak için vitamin aldı.
D) Hasta olduğu için doktora gitti.
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda bizden istenen, verilen cümlenin anlam ilişkisine benzer bir ilişkiyi barındıran seçeneği bulmaktır. İlk olarak, ana cümlemizin anlam ilişkisini dikkatlice inceleyelim:
- Ana Cümle: "Hasta olduğundan okula gidemedi."
- Bu cümlede bir sebep-sonuç (neden-sonuç) ilişkisi vardır.
- Sebep (Neden): Hasta olması (Hastalık durumu)
- Sonuç: Okula gidememesi
- Yani, hastalığı okula gidememesinin nedeni olmuştur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek, hangisinin ana cümledeki sebep-sonuç ilişkisine en yakın olduğunu bulalım:
- A) Okula gitmemek için hasta numarası yaptı.
- Bu cümlede "hasta numarası yapmak" bir eylemdir ve "okula gitmemek" bu eylemin amacıdır. Burada bir amaç-sonuç ilişkisi vardır ve hastalık gerçek değildir. Ana cümlemizdeki gibi gerçek bir sebep-sonuç ilişkisi değildir.
- B) Okula gidemeyince hasta hissetti.
- Bu cümlede "okula gidememek" bir sebep, "hasta hissetmek" ise bir sonuçtur. Ancak ana cümlemizdeki sebep "hasta olmak" iken, burada sebep "okula gidememek" olmuştur. Yani sebep ve sonuç yer değiştirmiş veya farklılaşmıştır.
- C) Hasta olmamak için vitamin aldı.
- Bu cümlede "vitamin almak" bir eylem, "hasta olmamak" ise bu eylemin amacıdır. Burada da bir amaç-sonuç ilişkisi vardır. Ana cümlemizdeki gibi bir durumun doğal sonucu değildir.
- D) Hasta olduğu için doktora gitti.
- Bu cümlede "hasta olması" bir sebep (neden), "doktora gitmesi" ise bu sebebin doğal bir sonucudur. Tıpkı ana cümlemizdeki gibi, bir durum (hastalık) başka bir eylemin (doktora gitme) doğrudan nedeni olmuştur. Bu seçenek, ana cümlemizdeki sebep-sonuç ilişkisini en doğru şekilde yansıtmaktadır.
Gördüğünüz gibi, D seçeneğindeki "hasta olması" durumu, "doktora gitmesi" eyleminin doğrudan nedeni olmuştur. Bu, "hasta olması" durumunun "okula gidememesi" eyleminin nedeni olduğu ana cümledeki anlam ilişkisiyle birebir örtüşmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
