Aşağıdaki devletlerden hangisi Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletleri arasında yer almaz?
A) Avar Kağanlığı
B) Karahanlılar
C) Büyük Selçuklu İmparatorluğu
D) Göktürk Kağanlığı
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletleri konusundaki bilgimizi sınayacağız. Önemli olan, devletin ilk kuruluş yerinin Orta Asya olup olmadığına dikkat etmektir.
- A) Avar Kağanlığı: Avarlar, kökenleri itibarıyla Orta Asya'da ortaya çıkmış ve daha sonra batıya doğru göç ederek Avrupa'da da önemli bir güç haline gelmişlerdir. Dolayısıyla, Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletleri arasında yer alır.
- B) Karahanlılar: Karahanlılar, 9. yüzyılın sonlarında Orta Asya'da, özellikle Maveraünnehir ve Doğu Türkistan bölgelerinde kurulmuş önemli bir Türk devletidir. İslamiyet'i resmi din olarak kabul eden ilk Türk devletlerinden biridir. Bu nedenle, Orta Asya'da kurulmuştur.
- C) Büyük Selçuklu İmparatorluğu: Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun kurucuları olan Selçuklular, Oğuz Türklerinin Kınık boyundan gelmekte olup kökenleri Orta Asya'ya dayanır. Ancak, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun kuruluşu ve merkezi, Tuğrul Bey tarafından 1040 Dandanakan Savaşı sonrası Horasan (bugünkü İran toprakları) ve çevresinde gerçekleşmiştir. Yani, imparatorluk olarak ilk kurulduğu coğrafya Orta Asya'dan ziyade İran ve Mezopotamya bölgeleridir. Bu nedenle, "Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletleri arasında yer almaz" ifadesine uyan seçenektir.
- D) Göktürk Kağanlığı: Göktürk Kağanlığı, 6. yüzyılda Bumin Kağan tarafından Orta Asya'da kurulmuş, Türk adını resmi devlet ismi olarak kullanan ilk Türk devletidir. Orta Asya Türk tarihinin en önemli devletlerinden biridir. Dolayısıyla, Orta Asya'da kurulmuştur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun kökenleri Orta Asya'ya dayansa da, bir imparatorluk olarak kuruluşu ve ilk merkezi Orta Asya dışında, Horasan ve çevresinde gerçekleşmiştir. Diğer devletler ise doğrudan Orta Asya'da kurulmuşlardır.
Cevap C seçeneğidir.
