Islahat Fermanı öncesinde cizye vergisini ödeyen gayrimüslimler, bu fermandan sonra bedel-i askeri vergisi ödemeye başlamışlardır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
A) Gayrimüslimlerin askerlik yapmaya başladığının
B) Vergi adında değişiklik yapıldığının ancak uygulamanın aynı kaldığının
C) Gayrimüslimlerin ekonomik yükünün hafiflediğinin
D) Müslümanların da bu vergiyi ödemeye başladığının
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soru, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki önemli bir reform dönemi olan Islahat Fermanı ile ilgili bir değişimi anlamamızı istiyor. Adım adım inceleyelim:
- Cizye Vergisi Nedir? Islahat Fermanı öncesinde, Osmanlı Devleti'nde yaşayan gayrimüslim erkeklerden alınan bir vergiydi. Bu vergi, onların askerlik hizmetinden muaf tutulmaları ve devletin koruması altında olmaları karşılığında alınırdı. Yani, cizye ödeyen gayrimüslimler askerlik yapmazdı.
- Islahat Fermanı (1856) ve Getirdikleri: Bu ferman, Osmanlı Devleti'nde yaşayan tüm vatandaşların (Müslüman, Hristiyan, Yahudi fark etmeksizin) kanun önünde eşit olduğunu ilan etti. Bu eşitlik ilkesi gereği, gayrimüslimlerin de askerlik yapması gündeme geldi. Ancak, gayrimüslimler için askerlik hizmeti yerine bir bedel ödeyerek muaf olma seçeneği sunuldu.
- Bedel-i Askeri Nedir? Islahat Fermanı'ndan sonra gayrimüslimlerin askerlik yapmamak için ödedikleri bu bedele "bedel-i askeri" adı verildi. Kelime anlamı "askerlik bedeli" veya "askerlikten muafiyet bedeli"dir.
- Değişimin Anlamı:
- Önceden gayrimüslimler, "cizye" ödeyerek askerlikten muaf tutuluyordu.
- Islahat Fermanı'ndan sonra ise, "bedel-i askeri" ödeyerek askerlikten muaf tutulmaya devam ettiler.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Gayrimüslimlerin askerlik yapmaya başladığının: Eğer askerlik yapmaya başlasalardı, "bedel-i askeri" ödemezlerdi. Bedel-i askeri, askerlik yapmamak için ödenen bir bedeldir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Vergi adında değişiklik yapıldığının ancak uygulamanın aynı kaldığının: Hem cizye hem de bedel-i askeri, gayrimüslimlerin askerlik hizmetinden muaf tutulmaları karşılığında ödedikleri bir bedeldi. İsim değişmiş olsa da, temel uygulama (askerlikten muafiyet karşılığı ödeme) devam etmiştir. Bu seçenek doğru bir tespittir.
- C) Gayrimüslimlerin ekonomik yükünün hafiflediğinin: Sadece verginin adı değişti. Miktarının hafiflediğine dair bir bilgi verilmemiştir. Hatta bazı durumlarda bu bedelin daha yüksek olabileceği de düşünülmüştür. Bu nedenle C seçeneği için yeterli bilgi yoktur.
- D) Müslümanların da bu vergiyi ödemeye başladığının: Soru, gayrimüslimlerin ödediği vergiden bahsediyor. Müslümanlar zaten askerlik yapıyordu ve bu vergi özellikle askerlikten muaf olmak isteyen gayrimüslimler için getirilmişti. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Sonuç olarak, Islahat Fermanı ile birlikte gayrimüslimlerin askerlikten muafiyet karşılığında ödedikleri verginin adı "cizye"den "bedel-i askeri"ye dönüşmüş, ancak bu ödemenin temel amacı ve işlevi aynı kalmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
