Tarihsel bilgi nesnel midir öznel midir Test 1

Bir tarih araştırmacısı, İstanbul'un fethi ile ilgili hem Osmanlı hem de Bizans kaynaklarını inceleyerek olayları karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Bu araştırmacının kullandığı yöntem tarihsel bilginin hangi özelliğini öne çıkarmaktadır?

A) Öznelliğini
B) Değişkenliğini
C) Nesnelliğini
D) Yorum farklılığını

Sevgili öğrenciler,

Bu soruda bir tarih araştırmacısının kullandığı yöntemin, tarihsel bilginin hangi özelliğini öne çıkardığı sorulmaktadır. Adım adım inceleyelim:

• Soruyu Anlayalım: Araştırmacı, İstanbul'un fethi gibi önemli bir olayı incelerken sadece bir tarafın (örneğin Osmanlı) kaynaklarını değil, aynı zamanda diğer tarafın (Bizans) kaynaklarını da kullanıyor. Dahası, bu kaynakları karşılaştırmalı olarak analiz ediyor. Bu, farklı bakış açılarını bir araya getirerek olayı daha bütünsel ve dengeli bir şekilde anlamaya çalıştığı anlamına gelir.
• Tarihsel Bilginin Özellikleri ve Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
  • A) Öznellik: Tarih yazımında kaynakların veya tarihçinin kişisel görüşleri, duyguları ve bakış açıları öznelliği ifade eder. Ancak araştırmacı, farklı kaynakları karşılaştırarak öznelliği azaltmaya çalışır. Bu yöntem öznelliği öne çıkarmaz, aksine onu aşmaya çalışır.
  • B) Değişkenlik: Tarihsel yorumların veya bilgilerin zamanla değişebileceği anlamına gelir. Bu yöntem doğrudan değişkenliği vurgulamaktan ziyade, mevcut bilgiyi en doğru şekilde ortaya koymayı hedefler.
  • C) Nesnellik: Olayları tarafsız, kişisel görüşlerden arındırılmış, olduğu gibi aktarma çabasıdır. Bir tarihçi, farklı ve hatta çelişkili kaynakları karşılaştırarak, her bir kaynağın yanlılığını (öznelliğini) tespit etmeye ve bu yanlılıkları dengeleyerek olayların gerçeğe en yakın halini ortaya koymaya çalışır. Bu yöntem, farklı bakış açılarını bir araya getirerek tek taraflı anlatımların önüne geçmeyi ve böylece daha tarafsız, yani nesnel bir sonuca ulaşmayı amaçlar.
  • D) Yorum farklılığı: Farklı kaynakların veya tarihçilerin aynı olay hakkında farklı yorumlar yapabileceği gerçeğidir. Araştırmacı bu farklılıkları tespit eder, ancak amacı sadece bu farklılıkları göstermek değil, bu farklılıkların ötesine geçerek olayın daha nesnel bir resmini çizmektir. Dolayısıyla, yöntem yorum farklılığını bir araç olarak kullanır, ancak asıl vurguladığı özellik nesnelliktir.
• Sonuç: Araştırmacının hem Osmanlı hem de Bizans kaynaklarını inceleyerek olayları karşılaştırmalı olarak analiz etmesi, her iki tarafın bakış açılarını dikkate alarak tek taraflı bir anlatıdan kaçınma ve olayın gerçeğe en yakın, tarafsız halini ortaya koyma çabasıdır. Bu çaba, tarihsel bilginin nesnellik özelliğini ön plana çıkarır.

Cevap C seçeneğidir.