Birey ve Toplum konu anlatımı 12. sınıf Test 2

Bir toplumda bireylerin sosyal statülerini belirleyen en önemli faktörün ekonomik güç olduğunu savunan ve toplumsal yapıyı alt yapı (ekonomi) ile üst yapı (kültür, hukuk, din) olarak ayıran düşünür kimdir?

A) Emile Durkheim
B) Karl Marx
C) Max Weber
D) Auguste Comte

Sevgili öğrenciler, bu soru sosyolojinin temel düşünürlerinden birini ve onun toplum yapısına dair önemli bir teorisini anlamamızı istiyor. Soruyu adım adım inceleyelim:

• Sorunun Anahtar Kavramları:
  • "Bireylerin sosyal statülerini belirleyen en önemli faktörün ekonomik güç olduğunu savunan."
  • "Toplumsal yapıyı alt yapı (ekonomi) ile üst yapı (kültür, hukuk, din) olarak ayıran."
• Bu iki ifade, bir düşünürün temel tezlerini çok net bir şekilde ortaya koyuyor. Özellikle "alt yapı" ve "üst yapı" ayrımı, sosyoloji literatüründe belirli bir isme işaret eder.
• Seçenekleri Değerlendirelim:
  • A) Emile Durkheim: Durkheim, toplumsal dayanışma, iş bölümü, anomi gibi kavramlar üzerinde durmuştur. Toplumsal gerçekleri (sosyal olguları) incelemiş, ancak toplumsal yapıyı ekonomik güçle açıklayan veya alt yapı/üst yapı ayrımını bu şekilde kullanan bir düşünür değildir. Onun için kolektif bilinç ve toplumsal normlar daha merkeziydi.
  • B) Karl Marx: Marx'ın "tarihsel materyalizm" teorisi, tam da soruda bahsedilen bu yaklaşıma sahiptir. Marx'a göre, bir toplumun ekonomik yapısı (üretim güçleri ve üretim ilişkileri) "alt yapıyı" oluşturur. Bu alt yapı, toplumun kültürü, hukuku, siyaseti, dini, ideolojileri gibi "üst yapısını" belirler. Bireylerin sosyal statüleri ve sınıfsal konumları da bu ekonomik güç ilişkileriyle doğrudan bağlantılıdır. Bu tanım, Karl Marx'ın düşünceleriyle birebir örtüşmektedir.
  • C) Max Weber: Weber de toplumsal tabakalaşmayı incelemiştir ancak o, sadece ekonomik gücü (sınıfı) değil, aynı zamanda statüyü (saygınlık, prestij) ve partiyi (siyasi güç) de önemli faktörler olarak görmüştür. Yani, toplumsal statüyü tek bir faktöre (ekonomiye) indirgememiş, çok boyutlu bir yaklaşım sergilemiştir. Ayrıca alt yapı/üst yapı ayrımını Marx gibi kullanmamıştır.
  • D) Auguste Comte: Comte, sosyolojinin kurucularından biri olarak kabul edilir ve pozitivizmi savunmuştur. Toplumların gelişimini teolojik, metafizik ve pozitif aşamalar olarak açıklamıştır. Ancak, ekonomik gücün sosyal statüdeki belirleyiciliği veya alt yapı/üst yapı ayrımı onun temel teorileri arasında yer almaz.
• Görüldüğü gibi, soruda verilen tanımlar, Karl Marx'ın toplumsal yapı ve değişim teorisi olan tarihsel materyalizmin temel prensiplerini çok net bir şekilde özetlemektedir.

Cevap B seçeneğidir.