Büyük ünlü uyumuna uymayan ekler (-ken, -yor, -ki) Test 1

🎓 Büyük ünlü uyumuna uymayan ekler (-ken, -yor, -ki) Test 1 - Ders Notu

Bu test, Türkçe'deki büyük ünlü uyumu kuralını ve bu kurala uymayan "-ken, -yor, -ki" eklerini anlamanı ve ayırt etmeni ölçmeyi amaçlar. Bu eklerin istisnai durumlarını ve kullanımlarını iyi anlamak önemlidir.

📌 Büyük Ünlü Uyumu Nedir? 🗣️

Büyük ünlü uyumu, Türkçe kelimelerdeki ünlülerin (a, e, ı, i, o, ö, u, ü) dizilişiyle ilgili bir kuraldır. Kalın ünlüler (a, ı, o, u) ve ince ünlüler (e, i, ö, ü) kelime içinde belirli bir düzeni takip eder.

• Kelimenin ilk hecesinde kalın bir ünlü varsa, sonraki hecelerde de kalın ünlüler bulunur. (Örn: "armut", "okul")
• Kelimenin ilk hecesinde ince bir ünlü varsa, sonraki hecelerde de ince ünlüler bulunur. (Örn: "gözlük", "evren")

⚠️ Dikkat: Tek heceli kelimelerde ve birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

📌 "-ken" Eki ve İstisnaları ⏳

"-ken" eki, eklendiği kelimeye zaman veya durum anlamı katar ve genellikle büyük ünlü uyumuna uymaz. Fiillere ve isimlere gelebilir.

• "-ken" eki, her zaman aynı şekilde yazılır ve değişmez. (Örn: "gelirken", "çalışırken", "uyurken")
• İsimlere eklendiğinde de aynı şekilde kullanılır. (Örn: "öğrenciyken", "çocukken", "evdeyken")

💡 İpucu: "-ken" ekinin kullanıldığı cümlelerde anlamı doğru tespit etmek önemlidir. Genellikle bir eylemin yapıldığı zamanı veya durumu belirtir.

📌 "-yor" Eki ve İstisnaları 🏃

"-yor" eki, fiillere eklenerek şimdiki zaman anlamı katar ve genellikle büyük ünlü uyumuna uymaz.

• "-yor" eki, geldiği fiilin son ünlüsüne bakılmaksızın her zaman aynı şekilde yazılır. (Örn: "geliyor", "gidiyor", "bakıyor", "gülüyor")

⚠️ Dikkat: "-yor" eki, bazı fiillerde ünlü daralmasına yol açabilir. (Örn: "ağlamak" -> "ağlıyor", "oynamak" -> "oynuyor")

📌 "-ki" Eki ve İstisnaları 🏠

"-ki" eki, ilgi zamiri, sıfat yapan "-ki" ve bağlaç olan "-ki" olmak üzere üç farklı şekilde kullanılır ve genellikle büyük ünlü uyumuna uymaz.

• İlgi Zamiri "-ki": Bir ismin yerini tutar ve her zaman bitişik yazılır. (Örn: "Benimki daha güzel.")
• Sıfat Yapan "-ki": Bir ismi niteler ve her zaman bitişik yazılır. (Örn: "duvardaki resim")
• Bağlaç olan "-ki": Cümleleri birbirine bağlar ve her zaman ayrı yazılır. (Örn: "Biliyorum ki, başarılı olacaksın.")

💡 İpucu: Bağlaç olan "-ki"nin ayrı yazıldığını ve diğer "-ki" eklerinin bitişik yazıldığını unutma. Anlamı kontrol ederek doğru olanı seç.